މާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ދީފައިވަނީ މަތިވެރި އަދި އަގުހުރި ދަރަޖައެކެވެ. މި ގޮތުން، އެމީހުންގެ އަބުރާ، އިއްޒަތް އަދި ކަރާމަތް ނުގެއްލޭނެހަން ކަންކަން ކުރުމަށް މުޖްތަމައުގެ އެހެން ފަރުދުންނަށް ދީނުގައި އަމުރުކުރާ އިރު މުސްކުޅިންނަށް ކަމޭ ހިތުމަކީ މާތް ރަސޫލާ މުހައްމަދު ﷲ އަލައިވަސައްލަމް އާއްމުކޮށް ކުރައްވާ އުޅުއްވި ކަމެކެވެ.
އަތް ތިރިމިޘީ ރިވާ ކުރެއްވި ހަދީޘެއްގައި މާތް ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"ޒުވާނަކު އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހަކަށް އިހުތިރާމްކޮށް ކަމޭ ހިތައިފިނަމަ، އެޒުވާނާ މުސްކުޅިވާ ދުވަހު އޭނާއަށް އިހުތިރާމްކޮށް ކަމޭ ހިތާނެ މީހަކު މާތް ﷲ ހަމަޖައްސަވާނެއެވެ."
އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ކަމޭ ހިތުމުގެ މުހިއްމުކަން
އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ކަމޭ ހިތުމަކީ މާތް ﷲއަށް އިހްތިރާމްކުރުން ފަދަ އަމަލެއް ކަމަށް އެކަލާނގެ ރަސޫލާ ވަނީ ހަދީޘްކުރައްވާފައެވެ. އެކަލޭނގެފާނުގެ ހަދީޘްގެ މާނަފުޅު ދިރާސާ ކުރައްވާ އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ކަމޭ ހިތުމުގައި އެއްވެސް ހައްދެއް އޮންނަން ނުޖެހޭ ކަމަށެވެ. އެއީ މުޅި ކައުނު އުފައްދާ އިންސާނާއާ ދިރިހުރި ހުރިހާ އެއްޗަކަށް ފުރާނަ ދެއްވި އެންމެ ކުޅަދުންވަންތަ ރަސްކަލާނގެއަށް އިހްތިރާމުގެ އަމަލެއް ކުރާ ނަމަ އެކަމުގައި ވެސް އެއްވެސް ހައްދެއް އޮވެގެން ނުވާނެތީއެވެ.
އެހެންކަމުން، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް މާލީ ގޮތުންނާއި، ސިއްހީ ގޮތުން އަދި އިޖްތިމާއީ ގޮތުން ވެސް އެހީވުމަށް ދީނުގައި މުސްލިމުންނަށް ބާރު އަޅައެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމީހުންނާ މުއާމަލާތް ކުރާ އިރު މަޑު މައިތިރިކަން އިސްކޮށް ހިތްހެޔޮ ބަސްތައް އިހްތިޔާރުކުރުމަށް ވެސް ދީނުގައި ބާރު އަޅައެވެ.
ދުވަސްވީ މީހުންނާ މެދު ގޯސްކޮށް ކަންކަން ކުރާ މީހުންނަށް މާތް ﷲ ލައުނަތް ލައްވާ
އިސްލާމް ދީނުގައި އެބައެއްގެ ހައްގުތަކާ ކަރާމަތް ހިމާޔަތްކޮށްފައިވާ ބަޔަކުވެއެވެ. މިގޮތުން، ދީނުގެ އެކި އެކި އުސޫލުތަކާ ހުކުމްތައް އައިސްފައިވަނީ ކުޑަކުދިންނާ އަންހެނުން އަދި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ހައްގުތައް އެންމެ ފުރިހަމައަށް ރައްކާކުރެވޭނެ ގޮތަށެވެ. ހަނގުރާމައެއްގައި ވެސް ކުޑަކުދިންނާއި އަންހެނުންނާ ދުވަސްވީ މީހުން މެރުން މާތް ﷲގެ ރަސޫލާ ވަނީ މުސްލިމުންގެ މައްޗަށް ހަރާމްކުރައްވާފައެވެ.
އެހެން ނަމަވެސް ހިތާމަކުރަން ޖެހޭ ކަމަކީ އެބައެއްގެ ހައްގުތަކާ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ދީނުގައި އެންމެ އިސްކަމެއް ދީފައިވާ ފަރާތްތަކަކީ ގިނަ ފަހަރު އަނިޔާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހޭ ފަރާތެވެ.
މިގޮތުން، ޓެކްނޮލޮޖީއަށް ބަރޯސާވެފައިވާ އަދުގެ ދުނިޔޭގައި މިހާރު އެންމެ އާއްމުވެފައިވާ ކުށަކީ ސްކޭމްކޮށްގެން މީހުންގެ ފައިސާއާ މުދަލުން ވައްކަން ކުރުމެވެ. ރާއްޖޭގައި ވެސް އަދި މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް މިފަދަ ކުއްތަކުގެ ޝިކާރައަށް އެންމެ ގިނައިން ވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނެވެ. ޓެކްނޮލޮޖީގެ ބޭނުން ކުރަން ދަސްނުވެ ހުރި މުސްކުޅިއެއްގެ ފޯނަށް ފޮނުވާ އެންމެ ލިންކަކުން ވެސް އޭނާ އުމުރު ދުވަހު އެއްކުރި ފައިސާ 'ކަހާލާ' ކެހި ދޭނީ ކިތައް ފަހަރުތޯ؟ ނުވަތަ ވަކި ނަމްބަރަކަށް ބޮޑު އަދަދުން 'ރީލޯޑް' ނުވަތަ 'ރީޗާޗް' ކޮށްދޭން ބުނެ އަންނަ ކޯލުތަކުގެ މަޅީގައި ޖެހުނީ ކިތައް މުސްކުޅިންތޯ؟
މުޖްތަމައުގައި މުސްކުޅިންނަށް ދީފައިވާ ދަރަޖަ ދުވަހުން ދުވަހަށް ދަށަށްދާ އިރު މިކަމުގައި ހުރި ގެއްލުމުގެ ވާހަކަ ރަސޫލާގެ ހަދީޘެއްގައި ވެއެވެ.
"އަހަރުންގެ ތެރޭގައި ވާ ކުޑަކުދިންނަށް ހެޔޮކޮށް ނުހިތާ، ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އިހްތިރާމް ނުކުރާ މީހަކީ އަހުރެމެންގެ ތެރެއިން ވާ މީހެއް ނޫނެވެ (އަލް ތިރިމިޒީ)"
މުސްކުޅިންނަށް ކަމޭ ހިތުމުގައި ކަންކުރަންވީ ގޮތް ސުންނަތުގައި ފުރިހަމައަށް ބަޔާންކޮށްފައިވޭ
އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ހެޔޮ ހިތާނެ ގޮތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބެލުމަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު މިސާލަކީ މާތް ރަސޫލާ މުހައްމަދު ސައްލަﷲ އަލައިހިވައްސަލަމްގެ ސުންނަތެވެ. އެގޮތުން، އެކަލޭނގެފާނު ވަނީ މިކަމުގައި އެކި އެކި އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ.
އަބޫ ހުރައިރާގެފާނު ރިވާކުރެއްވި ހަދީޘެއްގައި މާތް ރަސޫލާ ވިދާޅުވިއެވެ.
"އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އިސްވެ ސަލާމް ކުރަން ޖެހޭނީ ޒުވާނާއެވެ. އިށީނދެގެން އިންނަ މީހާއަށް ސަލާމަށް ގޮވާލަން ޖެހޭނީ ހިނގާފައި ދާ މީހާއެވެ. ހަމައެފަދައިން ގިނަ މީހުންތަކެއް ތިބި ގްރޫޕަކަށް އިސްވެ ސަލާމަށް ގޮވާނީ މަދު މީހުންތަކެއް ތިބި ގްރޫޕުންނެވެ."
މި ހަދީޘުން ދޭހަވަނީ ސަލާމްކުރުމަށް ވެސް އަދި އިސްވެ ވާހަކަ ދައްކާ ނުވަތަ ފޯނުން ގުޅާ ހެދުމަށް ވެސް ފުރަތަމަ އިސްކަން ނަގަންޖެހޭނީ ޒުވާނުން ކަމަށެވެ. އެއީ ވެސް މުސްކުޅިންނަށް ކުރާ އިހްތިރާމް އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.
ހަމަ މި ގޮތަށް ކަން ކަން ހިންގާ އިރު ފުރަތަމަ މުސްކުޅިންނަށް އިސްކަން ދިނުމަށް ވެސް މާތް ރަސޫލާގެ ސުންނަތުގައި ބާރު އަޅައެވެ. އަލް-އަބާނީގެ ކައިރިން ރިވާ ވެގެން އައިސްފައިވާ ހަދީޘެއްގައިވެއެވެ.
"އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އިސްކަން ދިނުމަށް ޖިބްރީލް ތިމަން ކަލޭނގެފާނު އަމުރުކުރެއްވިއެވެ".
ހަމަ އެފަދައިން ކެއުން ބުއިމުގައި ވެސް ފުރަތަމަ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ހިދުމަތް ދިނުމަށް ރަސޫލާ ވަނީ އިރުޝާދު ދެއްވާފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން މުސްލިމު އުއްމަތުގެ މައި އެއް ތަނބުކަމަށްވާ ޖަމާއަތުގެ ނަމާދުވެސް އިމާމުވެ ކުރުމުގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ފުރަތަމަ ފުރުސަތު ދިނުމަށް މާތް ﷲގެ ރަސޫލާ ވަނީ ބާރު އަޅުއްވާފައެވެ. އަލް ބުޙާރީ ރިވާ ކުރެއްވި ހަދީޘެއްގައިވެއެވެ.
"ނަމާދުގެ ވަގުތު ޖެހުމުން ތީގެ ތެރެއިން އެކަކު ބަންގި ގޮއްވާށެވެ. އަދި ތީގެ ތެރެއިން އެންމެ ދުވަސްވީ މީހާ އިސްވެ ނަމާދުކުރާ ހުށިކަމެވެ."
މީގެ އިތުރުން ވެސް އެކަލޭނގެފާނުގެ ހަޔާތްޕުޅުގައި އެތަށް މިސާލެއްވެއެވެ. މިގޮތުން، ކަމަކާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރާ އިރު މަޝްވަރާގެ މޭޒުގައި އިންނަ އެންމެ ދުވަސްވީ މީހާއަށް ފުރަތަމަ ވާހަކަ ދެއްކުމަށް ފުރުސަތު ދިނުމަކީ ވެސް ރަސޫލާ އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވާ ގޮތެވެ.
ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ކަމޭ ހިތުމުގެ އާދަ އަށަގެންނެވުމަށް މައިންބަފައިންގެ ދައުރު ބޮޑު
އުމުރުން ދުވަސް މީހުންނާ ތިމާއަށް ވުރެ ދޮށީ މީހުންނަށް ކަމޭ ހިތުމުގެ ސިފަ ދަސްވަނީ ލިބޭ ތަރުބިއްޔަތުންނެވެ. އެހެން ކަމުން ކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރާ އިރު މިކަން ކަމަށް އެންމެ އިސްކަން ދިނުމަށް ދީނުގައި ބާރު އަޅައެވެ. އަމިއްލަ ކާފައާ މާމައަށް ކުރާ އިހުތިރާމް ބީރައްޓެހިންނަށް ވެސް ކުރުމަކީ ދީނުގައި އަންގާފައިވާ ގޮތެވެ. ބޮޑުވަމުން އަންނަ ކުދިންނަށް މިފަދަ އާދަތައް އެންމެ ރަނގަޅަށް ކިޔާދީ އަމަލުން ދަސްކޮށްދެވޭނީ އެކުދިންގެ މައިންބަފައިންނަށެވެ.
