މާލޭގެ އެންމެ ކާރޫބާރު ބޮޑު މަޖީދީމަގަށް ރޭގަނޑުގެ ވަގުތަކީ، އުޅަނދުތައް ދުއްވާ މީހުންނާއި ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ މީހުންނަށް އިންތިހާއަށް ދަތިވާ ވަގުތެކެވެ. ފިހާރަތަކުން ފުރިފައިވާ މި ދިގު މަގުގެ ދެފަރާތުގައި، ހުސްތަންކޮޅެއް ނެތް ވަރަށް ސައިކަލުތަކާއި ކާރުތައް އޮންނަނީ ޕާކުކޮށްފައެވެ. މިއީ މިއަދު މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ބަޔަކަށް ވެފައިވާ ހިތްދަތި މަންޒަރެކެވެ.
އާންމު ދަތުރުފަތުރަށާއި ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ މީހުންނަށް ދަތިވާ ގޮތަށް، ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަނދުތަކުގެ ސަބަބުން މުޅި މަގުގެ ނޭވާ ވަނީ ހާސްވެފައެވެ. 2022 ވަނަ އަހަރު މަޖީދީމަގު މަރާމާތުކުރުމަށްފަހު، މަގުގެ ދެފަރާތުގައި ޕާކުކުރުން މަނާކުރި ނަމަވެސް، މިއަދު އެ ގަވާއިދަށް އަމަލުކުރާ ތަނެއް ނުފެނެއެވެ. މަގުގެ ދެފަރާތުގައި އުޅަނދުތައް ޕާކުކުރުމުގެ ސަބަބުން، ބަސް ދަތުރުކުރާ މަގުތަކުގައި ބަސްތަކަށް ނުވަދެވި، މުޅި ޓްރެފިކް ބްލޮކްވާ މަންޒަރު ކޮންމެ ދުވަހަކު ވެސް ފެނެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ވަގުތު ބޭކާރުވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އާންމު ރައްޔިތުންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮ ކަމަށް ވެސް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ، މުޅި މުޖުތަމައުގެ ހަމަޖެހުން ނަގާލާފަދަ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.
ފާއިތުވި ފަސް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި މުޅި ރާއްޖޭގައި 69,780 އުޅަނދު ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ އިރު، އޭގެ ތެރެއިން 42,000 އަށްވުރެ ގިނަ އުޅަނދަކީ ހަމައެކަނި މާލެ ސަރަހައްދުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ އުޅަނދުތަކެވެ. މިއީ ކުޑަކުޑަ މާލެއަށް އުފުލޭވަރަށް ވުރެ މާ ބޮޑު ބުރައެކެވެ. ޕާކުކުރާނެ އެކަށީގެންވާ ޖާގަ ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ރައްޔިތުންނަށް މަޖުބޫރުވަނީ ގަވާއިދާ ހިލާފަށް މަގުމަތީގައި އުޅަނދުތައް ބެހެއްޓުމަށެވެ. ގަރާޖު ސިޓީގެ މައްސަލަތަކާއި، އެއް އާއިލާއަކުން ގިނަ އުޅަނދުތައް ގެންގުޅުމަކީ ވެސް މި ތޮއްޖެހުމަށް މަގުފަހިކުރުވާ ކަންކަމެވެ. އެހެންކަމުން، ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ޕާކުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ރައްޔިތުންގެ ފަރުވާކުޑަކަމުން ހިނގާ ކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ނިޒާމީ ގޮތުން ހުރި ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެއްގެ ނަތީޖާއެކެވެ.
ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ޕާކުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި މަގުތައް ތޮއްޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މީހުންގެ ފުރާނައާ ގުޅިފައިވާ ނުރައްކާތެރި މައްސަލައެކެވެ. މަގުތަކުގެ ކަންމަތީގައާއި، ހިނގާ މީހުން ހުރަސްކުރާ ޒޯންތަކުގައި ޕާކުކުރުމުގެ ސަބަބުން، ދުއްވާ މީހުންނަށް މަގު ސާފުކޮށް ނުފެނި، ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓްތައް ހިނގުމަށް މެދުވެރިވެއެވެ. މީގެ އެންމެ ހިތާމަވެރި އެއް މިސާލަކީ، 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗު މަހުގެ ތެރޭގައި ހުޅުމާލޭ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގައި ހިނގި ނުރައްކާތެރި އެކްސިޑެންޓެވެ. އިމިގްރޭޝަން ޑިޓެންޝަން ސެންޓަރު ކުރިމަތީގައި ޕާކުކޮށްފައި އޮތް ވޭނެއްގައި ސައިކަލެއް ޖެހި ހިނގި އެ އެކްސިޑެންޓުގައި، އުމުރުން އެންމެ 19 އަހަރުގެ ޒުވާނަކު ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ.
ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި އެ ހާދިސާ ހިނގަން މެދުވެރިވީ ބާރު ސްޕީޑުގައި ދުއްވާފައި ދިޔަ ސައިކަލް ކޮންޓްރޯލް ނުވެ ގޮސް، ޕާކުކޮށްފައި އޮތް ވޭނުގައި ޖެހިގެންނެވެ. މިއީ ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ނުވަތަ ނުރައްކާތެރިކޮށް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަނދުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ފުރާނައިގެ ގެއްލުމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ.
މި ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވެ، މަގުތަކުގެ އަމާންކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ހިދުމަތުން މިހާރު ވަނީ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާފައެވެ. ހާއްސަކޮށް މަޖީދީމަގުގައި އާންމު ދަތުރުފަތުރަށް ދަތިވާގޮތަށް ޕާކުކޮށްފައި ހުންނަ އުޅަނދުތައް ނެގުމުގެ އޮޕަރޭޝަނެއް ފުލުހުން ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ.
ފުލުހުން ހާމަކުރި ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، މި އޮޕަރޭޝަން ފެށި ފުރަތަމަ ދުވަސްކޮޅު އެކަނިވެސް މަޖީދީމަގުން 74 އުޅަނދެއް ވަނީ ޓޯކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ދެ ފުރޮޅުލީ 69 އުޅަނދާއި ހަތަރު ފުރޮޅުލީ ހަތަރު އުޅަނދު ހިމެނެއެވެ. އަދި އެހެން ދުވަހެއްގައި އެކަނިވެސް 42 އުޅަނދު ޓޯކޮށްފައި ވެއެވެ. ފުލުހުން ބުނި ގޮތުގައި، މިގޮތަށް ޓޯކުރާ އުޅަނދުތައް ވެރިފަރާތަށް އަނބުރާ ލިބޭނީ 48 ގަޑިއިރު ފަހުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން، މާލޭ ޒޯން ނޫން އެހެން ޒޯންތަކުގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްގެން މާލޭގައި ދުއްވާ އުޅަނދުތަކާއި، ރަޖިސްޓްރީ ނުކޮށް ދުއްވާ އުޅަނދުތައް ހުޅުމާލޭގެ ލޮޓް ނަންބަރު 452 އަށް ގެންދިއުމަށްވެސް ފުލުހުން ވަނީ އަންގާފައެވެ.
ފުލުހުންގެ މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ ވަގުތީ ހައްލެއް ނަމަވެސް، ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދުމަށް ސަރުކާރުން ދަނީ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކެއް ރާވަމުންނެވެ. 2024 ވަނަ އަހަރުގެ މާޗު މަހުގެ ތެރޭގައި، ސަރުކާރުން ވަނީ މާލެ ސަރަހައްދުގައި އަޅާ ފުރަތަމަ ޕާކިން ބިލްޑިންގެ ބިންގާ ހުޅުމާލޭގައި އަޅާފައެވެ. ބެޗް ކޮންސްޓްރަކްޝަނާ ހަވާލުކޮށްގެން އިމާރާތްކުރާ 13 ބުރީގެ މި ޕާކިން ބިލްޑިންގުގައި، ހަތަރު ފުރޮޅުލީ 800 އަށްވުރެ ގިނަ އުޅަނދާއި 500 އަށްވުރެ ގިނަ ސައިކަލު ޕާކުކުރެވޭނެ ޖާގަ ހުންނާނެ ކަމަށް ޓްރާންސްޕޯޓް މިނިސްޓްރީން ބުނެފައި ވެއެވެ. މިއީ ޕްރައިވެޓް ސެކްޓާ އިނީޝިއޭޓިވްގެ ދަށުން ހުޅުމާލޭގައި އަޅާ ހަތަރު ޕާކިން ބިލްޑިންގެ ތެރެއިން ފުރަތަމަ އިމާރާތެވެ. މުޅި އެކު 15 ޕާކިން ބިލްޑިން ހުޅުމާލޭގައި އެޅުމަށް އެޗްޑީސީން ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މި އިމާރާތްތައް ނިމުމުން 4,000 އަށްވުރެ ގިނަ އުޅަނދު ޕާކުކުރެވޭނެ ޖާގަ ތަނަވަސްވެ، މަގުތަކުގެ ތޮއްޖެހުމަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިގެންދާނެކަމަށް ސަރުކާރުން ލަފާކުރެއެވެ.
މާލޭގެ ޕާކިން މައްސަލައަކީ އެއް ދުވަހަކުން ނުވަތަ އެއް މަހަކުން ހައްލުކުރެވޭނެ ވަރަށްވުރެ ބޮޑުވެފައިވާ މައްސަލައެކެވެ. ފުލުހުންގެ އެންފޯސްމަންޓް މަސައްކަތްތަކާއި ސަރުކާރުގެ އުމްރާނީ މަޝްރޫއުތައް ގުޅިގެން ކުރިއަށްދާއިރު، މިކަމުގައި އާންމު ރައްޔިތުންގެ އެއްބާރުލުން އިންތިހާއަށް މުހިންމެވެ. ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ޕާކުކުރުމުން ދުރުހެލިވެ، ކަނޑައެޅިފައިވާ ޒޯންތަކުގައި އުޅަނދުތައް ބެހެއްޓުމަކީ ހަމައެކަނި ޖޫރިމަނާއިން ސަލާމަތްވުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަގުމަތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކޮށް، އެހެން މީހުންގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާ ނުވާނެކަން ޔަގީންކުރުމަށް ކޮންމެ ފަރުދަކުވެސް އަދާކުރަން ޖެހޭ ޒިންމާއެކެވެ. އުޅަނދުތައް މަދުކުރުމާއި، އާންމު ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމަށް އަހުލުވެރިވުމަކީވެސް މި ބޮޑު މައްސަލައަށް އޮތް މުހިންމު ހައްލެކެވެ. ސަރުކާރާއި، ކަމާބެހޭ މުއައްސަސާތަކާއި، އާންމު ރައްޔިތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްފިނަމަ، މާލޭގެ މަގުތަކަކީ އެންމެންނަށް އަމާން އަދި ހިތްފަސޭހަ ތަނަކަށް ހެދިދާނެއެވެ.
