ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅީގެ ލޮނުގަނޑުމަތީގައި އޮތީ ބިރުވެރި ހިމޭންކަމެކެވެ. ފާއިތުވި 65 ދުވަސް ވަންދެން އެ ސަރަހައްދުގައި ތާށިވެފައިވާ 3،000 އެއްހާ އާގުބޯޓުތަކުގެ އިންޖީނުތަކުގެ އަޑު ފިޔަވައި އިތުރު އަޑެއް ނީވެއެވެ. ބޯޓުތަކުގެ ފަޅުވެރިން ތިބީ ގޮތްހުސްވެ މާޔޫސްވެފައެވެ. ނަމަވެސް، އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑް (ސެންޓްކޮމް)ގެ ކޮމާންޑަރު އެޑްމިރަލް ބްރެޑް ކޫޕާ އޭއެޗް-64 އަޕާޗޭ ހެލިކޮޕްޓަރެއްގައި އެ ސަރަހައްދުގެ މަތިން އުދުހިވަޑައިގަތުމާއެކު މުޅި ސަރަހައްދުގެ ނާމާންކަން އިތުރުވެގެންދިޔައެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދުގެ ވިންދު ކަމަށްވާ ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅީގައި މިހާރު ހިނގަމުންދާ ނުރައްކާތެރި އަދި ނުތަނަވަސްކަން ބޮޑު ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނެވެ. ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ކިތަންމެ މަޑު ނަމަވެސް އޭގެ އަޑީގައި ކެކެމުންދަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ބޮޑު ހަމަނުޖެހުމެއްގެ އަލިފާނެވެ.
އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވަނީ ތާށިވެފައިވާ ބޯޓުތައް ސަލާމަތްކުރުމަށް "ޕްރޮޖެކްޓް ފްރީޑަމް" ގެ ނަމުގައި ހާއްސަ އަސްކަރީ އޮޕަރޭޝަނެއް ފައްޓަވާފައިކަން އިއުލާނުކުރައްވާފައެވެ. މި އޮޕަރޭޝަނުގެ ދަށުން އެމެރިކާގެ މަނަވަރުތަކާއި 15،000 ސިފައިންނާއި 100 އަށްވުރެ ގިނަ މަތިންދާބޯޓު އަދި ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން އާގުބޯޓުތަކަށް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ދަތުރުކުރެވޭނެ މަގު ތަނަވަސްކޮށްދިނުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. އެމެރިކާގެ ދިދަ ނަގާފައިވާ ދެ ވިޔަފާރި ބޯޓެއް މިހާރުވެސް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅި ހުރަސްކޮށްފައިވާކަމަށް ސެންޓްކޮމް އިން ވަނީ ހާމަކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް މި ފިޔަވަޅާއެކު އީރާނާއި އެމެރިކާއާ ދެމެދު އޮތް ނުތަނަވަސްކަން ވަނީ އިންތިހާއަށް ގޯސްވެފައެވެ.
އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑްސް (އައިއާރުޖީސީ) އާ ގުޅުންހުރި ފާސް ނިއުސް އެޖެންސީން ރިޕޯޓުކުރި ގޮތުގައި އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސިފައިން ދިން އިންޒާރުތަކަށް ބީރުކަންފަތެއް ދިނުމުން ޖާސްކް ސަރަހައްދާ ކައިރިން އެމެރިކާގެ މަނަވަރަކަށް ވަނީ ދެ މިސައިލް ހަމަލާދީފައެވެ. މި ހަބަރާއެކު މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން އެ ސަރަހައްދަށް ހުއްޓުނެވެ. އެހެންނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ސެންޓްކޮމް އިން ވަނީ މިކަން ވަގުތުން ދޮގުކޮށްފައެވެ. ސެންޓްކޮމް އިން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވަނީ އެމެރިކާގެ އެއްވެސް މަނަވަރަކަށް ހަމަލާއެއް އަރާފައި ނުވާކަމަށާ އެމެރިކާގެ ފައުޖުތަކުން ދަނީ ޕްރޮޖެކްޓް ފްރީޑަމް އަށް އެއްބާރުލުންދީ އީރާނުގެ ބަނދަރުތައް ބަންދުކުރުމުގެ އޮޕަރޭޝަން ކުރިއަށް ގެންދަމުން ކަމަށެވެ. އެމެރިކާގެ އޮފިޝަލަކު އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުން ވިދާޅުވީ އީރާނުން ފަތުރަމުންދަނީ މުޅިން ހަދައިގެން އުޅޭ ދޮގު ވާހަކަތަކެއް ކަމަށެވެ.
މި ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ އަސްލު ގުޅިފައިވަނީ އޭޕްރީލް މަހުގެ ކުރީކޮޅު ވެވުނު ކުރު މުއްދަތުގެ ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުމާއެވެ. ތެހެރާން ޔުނިވަސިޓީގެ ޕްރޮފެސަރު ފުއާދު އީޒާދީ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އޮތް ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ވަނީ މާކުރިން ނިމުމަކަށް އައިސްފައެވެ. “ހަމަލާބަދަލުކުރުން ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ފެށުނީ އޭޕްރީލް 7 ގައި. އަދި އޭޕްރީލް 8 ގައި އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ބަނދަރުތައް ބަންދުކުރުމާއެކު އެ އެއްބަސްވުން ވަނީ ނިމުމަކަށް އައިސްފައި. ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކާއި އެމެރިކާގެ ގާނޫނުތަކުގެ ދަށުންވެސް ބަނދަރުތައް ބަންދުކުރުމަކީ ހަނގުރާމަ އިއުލާނުކުރުން ފަދަ އަމަލެއް،” އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެމެރިކާއިން އީރާނުގެ ބޯޓަކަށް ހަމަލާދީ އެ ބޯޓު ހިފެހެއްޓުމަކީވެސް ހަނގުރާމައިގެ އަމަލެއްކަމަށް އޭނާ ސިފަކުރެއްވިއެވެ.
ހަނގުރާމައިގެ އުކުޅުތައް ބަދަލުވަމުންދާއިރު، އީރާނުން ވަނީ ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅީގެ އާ ޗާޓެއް އާންމުކޮށްފައެވެ. މި ޗާޓުގައި އީރާނުގެ ބާރު ހިނގާ ސަރަހައްދު ވަނީ ޔުނައިޓެޑް އެރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ ފުޖައިރާއަށްވުރެ ބޭރަށް ފުޅާކޮށްފައެވެ. މީގެ މާނައަކީ، ހުރުމޫޒް ކަނޑުއޮޅި ބޭނުންނުކޮށް ފުޖައިރާ މެދުވެރިކޮށް ތެޔޮ ބޭރުކުރުމަށް ޔޫއޭއީއަށް އޮތް ފުރުސަތު އީރާނުން ބަންދުކޮށްލުމެވެ. އަދި ޔޫއޭއީގެ އަމިއްލަ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދު ބޭނުންކުރުމަށްވެސް އީރާނުން ވަނީ ހުރަސްއަޅާފައެވެ. މިއީ މުޅި ސަރަހައްދުގެ ބާރުގެ ތިލަފަތް އީރާނުގެ ކޮޅަށް ބުރަކޮށްލުމަށް އެޅި ވަރަށް ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެކެވެ.
މި ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރެއިން، ޔޫއޭއީގެ އަބޫދާބީ ނޭޝަނަލް އޮއިލް ކޮމްޕެނީ (އެޑްނޮކް)ގެ ތެޔޮ ޓޭންކަރަކަށް އީރާނުން އަމިއްލައަށް ގޮވާ ޒާތުގެ ދެ ޑްރޯން ހަމަލާދީފައިވާކަމަށް ޔޫއޭއީގެ ހާރިޖީ ވުޒާރާއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ޔޫއޭއީން މި ހަމަލާ ސިފަކޮށްފައިވަނީ އީރާނުގެ ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑުން ހިންގި ކަނޑުފޭރުމުގެ އަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ހަމަލާގައި އެއްވެސް މީހަކަށް ގެއްލުމެއް ލިބިފައި ނުވި ނަމަވެސް، މިއީ ވިޔަފާރި ބޯޓުފަހަރަށް އޮތް ނުރައްކާ ކިތަންމެހާވެސް ބޮޑުކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅި ބަންދުވުމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔޭގެ އިގުތިސާދަށް އަންނަނީ ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރަމުންނެވެ. ޕްލިމަތު ޔުނިވަސިޓީގެ މެރިޓައިމް އިކޮނޮމިކްސްގެ އެސޯސިއޭޓް ޕްރޮފެސަރު ސްޓަވްރޯސް ކަރަމްޕެރިޑިސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ތާށިވެފައިވާ 3،000 ބޯޓުގެ ތެރެއިން ބައެއް ބޯޓުތަކުން ނުރައްކަލާ ކުރިމަތިލައިގެން ނަމަވެސް ދަތުރުކުރުމަށް ނިންމުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. “ކޮންމެ ކުންފުންޏަކުންވެސް ގޮތް ނިންމާނީ އެ ކުންފުންޏެއްގެ ބޭނުންތަކާއި، ކެޕްޓަނުންނާއި ފަޅުވެރިންނަށް ކުރިމަތިވެފައިވާ ނަފްސާނީ އަދި ޖިސްމާނީ ވަރުބަލިކަމާއި، އަދި ނަގަން ތައްޔާރަށް ތިބި ރިސްކަކަށް ބަލާފައި،” އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ދުނިޔޭގެ ތެލާއި ގޭހުގެ ސަޕްލައިގެ 20 އިންސައްތަ ދަތުރުކުރާ މި މަގު ބަންދުވުމުން، އިންޝުއަރެންސްގެ އަގުތައް އުފުލި މުދާ އުފުލުމަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިވެފައެވެ. ޖަޕާނުގެ ބޮޑުވަޒީރުވެސް ވަނީ މިކަމުގެ ސަބަބުން އޭޝިއާ ޕެސިފިކް ސަރަހައްދަށް އިއާދަނުކުރެވޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބެމުންދާކަން ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.
މި ބޮޑު މަންޒަރުގެ ތެރޭގައި އިންސާނީ ދަތިތަކާއި ކެކުޅުންތައްވެސް ވަނީ ފޮރުވިފައެވެ. އެމެރިކާއިން ހިފެހެއްޓި އީރާނުގެ ކޮންޓެއިނަރު ބޯޓު "އެމްވީ ތޫސްކާ" ގެ 15 ފަޅުވެރިން މިހާރު ވަނީ އީރާނަށް އެނބުރި ގޮސްފައެވެ. ޕާކިސްތާނު މެދުވެރިކޮށް މި ފަޅުވެރިން އީރާނާ ހަވާލުކުރެވުނުއިރު، މިއީ ހަނގުރާމައިގެ ތެރޭގައި އާންމު ރައްޔިތުންނާއި މަސައްކަތްތެރިންނަށް އުފުލަންޖެހޭ ތަކުލީފުތަކުގެ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ އެތެރޭގެ ހާލަތުވެސް ވަނީ ގޯސްވެފައެވެ. ޖަލުގައި ހައްޔަރުކޮށްފައިވާ ނޯބެލް ސުލްހައިގެ އިނާމު ހާސިލުކޮށްފައިވާ ނަރްގިސް މުހައްމަދީގެ ހިތުގެ މައްސަލަތަކަކަށް އަވަސް ފަރުވާ ބޭނުންވާކަމަށް އޭނާގެ އާއިލާއިން ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި މުޒާހަރާތަކާ ގުޅިގެން ހައްޔަރުކުރި ތިން މީހަކަށް އީރާނުން ވަނީ މަރުގެ އަދަބު ދީފައެވެ. މިއީ އީރާނުގެ އެތެރޭގައިވެސް ނުތަނަވަސްކަން އޮތް މިންވަރު ދައްކުވައިދޭ ކަންކަމެވެ.
ހަމަނުޖެހުންތައް ހަމައެކަނި ކަނޑުމައްޗަކަށް މަދުވެފައެއް ނުވެއެވެ. އިސްރާއީލުން ލުބުނާނަށް ދެމުންދާ ހަމަލާތައް ވަނީ އިތުރުކޮށްފައެވެ. ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައި ހިޒްބުالله އާއި އިސްރާއީލު ސިފައިންނާ ދެމެދު ވަރުގަދަ ކުރިމަތިލުންތަކެއް ދަނީ ހިނގަމުންނެވެ. ލުބުނާނުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުގެ ރައީސް ނަބީހް ބައްރީ ވަނީ، އިސްރާއީލުން ދެމުންދާ ހަމަލާތައް ހުއްޓާނުލާހާ ހިނދަކު އެއްވެސް މަޝްވަރާއެއް ނުކުރައްވާނެކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. މިއީ މުޅި މެދުއިރުމަތީގައި އުފެދިފައިވާ ހުޅުގަނޑު އިތުރަށް ފުޅާވަމުންދާކަމުގެ ސާފު ހެއްކެކެވެ.
ސިޔާސީ ގޮތުން ބަލާއިރު، މައްސަލަ ހައްލުކުރުމަށް އޮތް މަގު ފެންނަނީ ވަރަށް ބަނަކޮށެވެ. ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް އީރާނުން ހުށަހެޅި 14 ނުކުތާގެ ހުށަހެޅުމަށް އެމެރިކާއިން ދޭނެ ޖަވާބަކާ މެދު އީރާނުން ދަނީ ވިސްނަމުންނެވެ. ނަމަވެސް ރައީސް ޓްރަމްޕް ވަނީ އެ ހުށަހެޅުމަކީ "ބަލައިގަނެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫން" ކަމަށް ވިދާޅުވެފައެވެ. ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ޔޯހަން ވަޑެފުލް ވަނީ، އެމެރިކާއާއެކު މަޝްވަރާކުރުމަށް އީރާނުން ތައްޔާރަށް އޮތުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. އަސްކަރީ އަދި މެރިޓައިމް އެނަލިސްޓް އެލެކްސަންޑްރޫ ހުޑިސްޓެއާނޫ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި އީރާނަށް ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކުގައި ބޭނުންކުރެވެން އޮތް ހަމައެކަނި ބާރަކީ ހުރުމޫޒު ކަނޑުއޮޅިއެވެ. އެހެންކަމުން އެ ކަނޑުއޮޅި ދިފާއުކުރުމަށް އީރާނުން ކުރެވެން އޮތް ހުރިހާކަމެއް ކުރާނެއެވެ.
ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަވުމުގެ ބަދަލުގައި ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ. ކުޑަކުޑަ އޮޅުމަކުން ނުވަތަ ގޯސް ހިސާބަކުންވެސް މުޅި ސަރަހައްދު ބޮޑު އަލިފާންގަނޑެއްގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިގެން ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ މަނަވަރުތަކުން ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރުކުރަން މަސައްކަތްކުރާއިރު އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ދަނީ އެމީހުންގެ ބާރުވެރިކަން ދައްކަމުންނެވެ. މި ނުރައްކާތެރި ކުޅިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ތާށިވެފައިވާ އާގުބޯޓުތަކުގެ ފަޅުވެރިންނަށް އޮތީ، ދެން ވާނެ ގޮތަކާ މެދު ކަންބޮޑުވުމާއެކު އިންތިޒާރުކުރުމެވެ.
