ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ ސަޕްލައިގެ ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި އާންމު ހާލަތުގައި ދަތުރުކުރާ ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅި އަލުން ހުޅުވުމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާއާއި އީރާނާއި އޮމާނާ ދެމެދު ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކާ ގާތަށް ގޮސްފައިވާ ކަމަށް އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފިއެވެ. މި ކަނޑުއޮޅީގެ ދަތުރުފަތުރަށް ބުރޫއަރައިފި ނަމަ، ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު އިންތިހާއަށް އުފުލިދާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ތަޖުރިބާކާރުން ދީފައިވާ ކަމަށް އެ ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.
ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމައާ ގުޅިގެން އީރާނުން ވަނީ މި ކަނޑުއޮޅި ބަންދުކޮށްފައެވެ. އޭގެ ކުރިން ދުވާލަކު 130 އުޅަނދު ދަތުރުކުރި ނަމަވެސް، މިދިޔަ ހޯމަ ދުވަހު އެ ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރީ އެންމެ އަށް އުޅަނދު ކަމަށް އަލްޖަޒީރާގެ ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވެއެވެ. އޭޕްރީލް މަހު ހަމަލާތައް މެދުކަނޑާލުމަށްފަހު، އޮމާނުގެ އައްސޭރިފަށުން ދެކުނުގެ މަގަކުން އުޅަނދުތައް ދަތުރުކުރުމަށް އެމެރިކާއިން ހުށަހެޅިއެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުން ވަނީ އެ ހުށަހެޅުން އަނބުރާ ފޮނުވާލައިފައެވެ.
މި ސަރަހައްދުގެ މަސްރަހު އަދިވެސް އޮތީ ހޫނުކޮށެވެ. އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެރިޓައިމް ޓްރޭޑް އޮޕަރޭޝަންސްއާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އަންގާރަ ދުވަހު އޮމާން ކައިރިން ދަތުރުކުރި މުދާ އުފުލާ ބޯޓަކަށް ވަނީ ހަމަލާއެއް އަމާޒުވެފައެވެ.
އެއްބަސްވުމުގައި ހިމެނޭ ކަންކަން
އެމެރިކާގެ ނޫހެއް ކަމަށްވާ އެކްސިއޯސްއާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ބުނި ގޮތުގައި، މިހާރު މަޝްވަރާކުރަމުންދަނީ 60 ދުވަހުގެ ވަގުތީ އެއްބަސްވުމަކަށެވެ. މި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ގަލްފަށް ވަންނަ އުޅަނދުތައް ދަތުރުކުރާނީ އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުން އުތުރުގެ މަގަކުންނެވެ. އަދި ނުކުންނަ އުޅަނދުތައް ދަތުރުކުރާނީ އީރާނާ ގުޅިގެން އޮމާނުގެ ސަރަހައްދުން ދެކުނުގެ މަގަކުންނެވެ. މި 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ފީއެއް ނުނަގާނެ ކަމަށްވެސް އެ ނޫހުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކަނޑުއޮޅީގެ މެދުގައި ހުރި މައިންތައް ސާފުކުރުމާ ގުޅޭގޮތުންވެސް ދަނީ މަޝްވަރާކުރަމުންނެވެ.
އެސޯސިއޭޓެޑް ޕްރެސްއާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ބުނެފައިވަނީ، އީރާނުގެ ބަނދަރުތަކަށް އެމެރިކާއިން ކޮށްފައިވާ ހިސާރުކުރުން ނިމުމަކަށް ގެނައުމާއި، ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމާއި ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ގުޅޭ ފީއެއް ނެގުމާމެދުވެސް މަޝްވަރާކުރެވެމުންދާ ކަމަށެވެ.
އީރާނާއި އެމެރިކާގެ ޑިމާންޑުތައް
އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނު އިސްމާއީލް ބަގާއީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އޮމާނާއެކު ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތަކުގެ އަމާޒަކީ ދެ ގައުމުގެ ގައުމީ ސަލާމަތަށް ރައްކާތެރިކަން ލިބޭނެ ފަދަ ގޮތަކަށް ރައްކާތެރި ދަތުރުފަތުރުގެ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމެވެ. އީރާނުން ބޭނުންވަނީ އޮމާނާ ގުޅިގެން ކަނޑުއޮޅި ބެލެހެއްޓުމަށެވެ.
ނަމަވެސް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އީރާނަށް އެއްވެސް ފީއެއް ނެގުމުގެ ފުރުސަތެއް ނުދެއްވާނެއެވެ. އެމެރިކާއިން ބޭނުންވަނީ އީރާނުގެ ހުއްދައަކާ ނުލައި، އަދި އެއްވެސް ފީއެއް ނެތި މިނިވަންކަމާއެކު އުޅަނދުތަކަށް ދަތުރުކުރެވޭނެ ގޮތް ހެދުމަށެވެ. ޓްރަމްޕް އިތުރަށް ވިދާޅުވީ މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްދަނީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ކަމަށާއި، ކުރިއަށް އޮތް 48 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ގޮތެއް އެނގޭނެ ކަމަށެވެ.
އެއްބަސްވުމަކަށް ދާންޖެހޭ ސަބަބާއި ކުރިމަގު
އެމެރިކާއިން މި އެއްބަސްވުމަށް އެއްބަސްވެދާނެ ކަމަށް ބެލެވޭ ސަބަބުތަކެއް ކަމަށް މީޑިއާތަކާ ހަވާލާދީ އަލްޖަޒީރާއިން ފާހަގަކޮށްފައިވަނީ، އެމެރިކާގެ ދިފާއީ ހަތިޔާރު މަދުވަމުން ދިއުމެވެ. މީގެ އިތުރުން، ނޮވެންބަރު މަހު އޮންނަ އިންތިހާބާ ދިމާކޮށް ތެލުގެ އަގު އުފުލިއްޖެ ނަމަ ކުރިމަތިވެދާނެ ސިޔާސީ ގެއްލުންތަކަކީ ވެސް އެމެރިކާއަށް އޮތް ކަންބޮޑުވުމެކެވެ.
ތަޖުރިބާކާރުންނާ ހަވާލާދީ ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވަނީ، މިއީ މައްސަލައިގެ ދާއިމީ ހައްލެއް ނޫން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިއީ ޖޫން 17 ގައި ވެފައިވާ އެއްބަސްވުން އަލުން އިއާދަކޮށް، އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމާ ގުޅޭ ފުޅާ މަޝްވަރާތަކަށް މަގުފަހިކުރާނެ ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ހޮރުމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ މަޝްވަރާތަކާއި އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ ޕްރޮގްރާމްގެ މަޝްވަރާތަކަކީ މުޅިން ތަފާތު ދެ ކަމެކެވެ.
އެމެރިކާގެ ޑިފެންސް ޑިޕާޓްމަންޓުގެ ކުރީގެ އޮފިޝަލެއް ކަމަށްވާ ޑޭވިޑް ޑެސް ރޯޗެސް އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި، އީރާނުގެ އައްސޭރިފަށުގައިވާ ކަނޑުއޮޅިއެއް ބެލެހެއްޓުމުގައި އީރާން އެއްފަރާތް ނުކުރެވޭނެކަން އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކުރަން ޖެހޭނެއެވެ. އަދި އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން އީރާނުގެ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދުގައި މިނިވަން ދަތުރުފަތުރަށް ހުރަސްއެޅުމުގެ ފުރުސަތު އީރާނަށް ލިބިދާނެ ކަމަށް އޭނާ ބުނެފައިވެއެވެ.
