ކޮންމެ އަހަރެއްގެ ޖޫން މަހުގެ 14 ވަނަ ދުވަހަކީ މުޅި ދުނިޔެ އެއްބައިވެ، އިންސާނިއްޔަތުގެ މަތިވެރި ސިފައެއް ކަމުގައިވާ 'ލޭ ހަދިޔާކުރާ މީހުން' ފާހަގަކުރާ ބައިނަލްއަގުވާމީ ދުވަހެވެ. ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ އިން އިސްނަގައިގެން ފާހަގަކުރާ މި ދުވަހުގެ މައިގަނޑު މަގުސަދަކީ، އެއްވެސް ބަދަލަކާ ނުލައި ހިލޭސާބަހަށް ލޭ ހަދިޔާކޮށްގެން އެތައް މިލިއަން ފުރާނައެއް ސަލާމަތްކޮށްދޭ ދީލަތި ފަރާތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް، އެފަރާތްތަކަށް ޝުކުރު އަދާކުރުމެވެ. މި އަހަރުގެ މި ދުވަހަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ޝިއާރަކީ، "އިންސާނިއްޔަތުގެ އެންމެ ތިއްކެއް. ލޭ ހަދިޔާކުރޭ. ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރޭ." މިއެވެ. މި ޝިއާރުން ބާރުއަޅަނީ އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، މުޖުތަމައުގެ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ބޭނުންވާ ވަގުތު ލޭ ލިބޭނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި އެންމެންގެ ޒިންމާ އުފުލުމުގެ މުހިންމުކަމުގެ މައްޗަށެވެ.
ލޭ ހަދިޔާކުރުމަކީ އިންސާނަކަށް ކޮށްދެވޭނެ އެންމެ މަތިވެރި އަދި އެންމެ އޯގާތެރި އަމަލެވެ. އެންމެ މީހަކު ހަދިޔާކުރާ ލޭގެ ޔުނިޓަކުން ތިން މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ބޮޑެތި އޮޕަރޭޝަންތައް ކުރާ މީހުންނާއި، ކެންސަރު ބަލިމީހުންނާއި، ގުނަވަން ބަދަލުކުރާ މީހުންނާއި، ވިހެއުމުގެ ތެރޭގައި ދިމާވާ ނުރައްކާތެރި ހާލަތްތަކުގެ އިތުރުން އެކްސިޑެންޓްތަކުގައި ލިބޭ އަނިޔާތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ލޭގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ހަމައެހެންމެ، ދާއިމީކޮށް ލޭ އަޅަންޖެހޭ ބަލިތައް ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ ފަރާތްތަކަށް ރައްކާތެރި ލޭ ލިބުމަކީ ދިރިހުރުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، އަހަރަކު 120 މިލިއަނަށްވުރެ ގިނަ ލޭގެ ޔުނިޓު މުޅި ދުނިޔެއިން އެއްކުރެވެއެވެ. ނަމަވެސް، ލޭ ލިބުމުގައި ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި ބޮޑެތި ފަރަގުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ އެންމެ 15 ޕަސެންޓް ހިއްސާކުރާ މުއްސަނދި ގައުމުތަކުން މުޅި ދުނިޔޭގެ ލޭގެ 36 ޕަސެންޓް ހޯދާއިރު، ގިނަ ގައުމުތަކަށް އަދިވެސް ވަނީ ލޭގެ ދަތިކަން ކުރިމަތިވެފައެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި ގައުމެއްގެ ލޭގެ ބޭނުން ފުއްދުމަށްޓަކައި، އެ ގައުމެއްގެ އާބާދީގެ މަދުވެގެން އެކެއް ނުވަތަ ދެ ޕަސެންޓް މީހުން ގަވާއިދުން ލޭ ހަދިޔާކުރަން ޖެހެއެވެ.
ސިއްހީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ދުޅަހެޔޮ މީހަކު ލޭ ހަދިޔާކުރުމަކީ ރައްކާތެރި އަދި ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. ލޭ ހަދިޔާކުރުމުގެ ކުރިން ބްލަޑް ޕްރެޝަރާއި ހީމޮގްލޮބިން ލެވެލް ބަލައި، ޖިސްމާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހެލްތު ސްކްރީނިން ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ. ލޭ ހަދިޔާކުރުމުން އުނިވާ ޕްލާޒްމާ 24 ގަޑިއިރާއި 48 ގަޑިއިރާ ދެމެދު އިއާދަވާއިރު، ރެޑް ބްލަޑް ސެލްސްތައް މަދު ހަފުތާކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އިއާދަވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ލޭ ހަދިޔާކުރުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގައި އާ ސެލްތައް އުފެދުމަށް ބާރުލިބި، ދަގަނޑުގެ ބައި ހަމަހަމަކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގައި ލޭ ހަދިޔާކުރުމުގެ ޝަރުތުތަކަށް ބަލާއިރު، މޯލްޑިވްސް ބްލަޑް ސާވިސަސްގެ އިރުޝާދަކީ ލޭ ހަދިޔާކުރާ މީހަކީ އުމުރުން 18 އަހަރު ފުރިފައިވާ، ބަރުދަނުގައި މަދުވެގެން 45 ކިލޯ ހުރި، ސިއްހީ ގޮތުން ދުޅަހެޔޮ މީހަކަށް ވުމެވެ. އަދި ލޭ ހަދިޔާކުރުމުގެ ކުރިން މަދުވެގެން 6 ގަޑިއިރުގެ ނިދި ހަމަކޮށްފައިވުމާއި، ލޭ ހަދިޔާކުރުމުގެ އެއް ގަޑިއިރު ކުރިން ފުރިހަމަ ކެއުމެއް ކައިފައިވުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ލޭގެ ބޭނުން ފުއްދުމަށްޓަކައި ހަފުތާއަކު ގާތްގަނޑަކަށް 200 ޔުނިޓް ލޭ ބޭނުންވާއިރު، މުޅި ރާއްޖޭގައި ގަވާއިދުން ލޭ އަޅަންޖެހޭ 650 އަށްވުރެ ގިނަ ބަލިމީހުން ތިބެއެވެ. މި ބަލިމީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި މެދުނުކެނޑި ލޭ ލިބެން ހުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ލޭ ހަދިޔާކުރާ މީހުންގެ ދުވަސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބުނެދެނީ، ލެޔަކީ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗަކަށް ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ، އިންސާނަކު ދޭ ހަދިޔާއަކުން ނޫނީ ނުލިބޭނެ މުގައްދަސް އެއްޗެއް ކަމެވެ. ކޮންމެ ލޭގެ ތިއްކަކީ އުންމީދެކެވެ. ކޮންމެ ހަދިޔާކުރުމަކީ ފުރާނައަކަށް ދެވޭ ދެވަނަ ފުރުސަތެކެވެ. އެހެންކަމުން، ޝަރުތު ހަމަވާ ކޮންމެ މީހަކީ ގަވާއިދުން ލޭ ހަދިޔާކުރާ މީހަކަށް ވެގެން، އިންސާނިއްޔަތުގެ މި މަތިވެރި ޚިދުމަތުގައި ބައިވެރިވުމަކީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ ދުޅަހެޔޮކަމަށް އެޅޭނެ އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެވެ. އެންމެ ގަޑިއިރެއްގެ ތެރޭގައި ކުރެވޭ މި ކުޑަ މަސައްކަތަކީ މީހެއްގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާނެ، އުންމީދުން ފުރިހަމަވެގެންވާ ދެވަނަ ފުރުސަތެކެވެ.
