ރަޝިޔާއާއެކު ހަކަތައިގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ހަމަލާދިނުން ހުއްޓައިލުމުގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ޔޫކްރެއިނުން ތައްޔާރަށް އޮތް ކަމަށް، އެ ގައުމުގެ ރައީސް ވޮލޮޑިމިއަރ ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ. ޒެލެންސްކީ މިކަން ހާމަކުރެއްވީ، އެމެރިކާގެ ކުރީގެ ރައީސް އަދި ކުރިއަށް އޮތް ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ވާދަކުރައްވާ ކެންޑިޑޭޓް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕާއެކު ނިއުޔޯކްގެ ޓްރަމްޕް ޓަވަރުގައި ބޭއްވެވި މަޝްވަރާތަކަށް ފަހު ނޫސްވެރިންނަށް މައުލޫމާތު ދެއްވަމުންނެވެ.
ސެޕްޓެންބަރު 23 ވަނަ ދުވަހު ދެއްވި އިންޓަވިއުއެއްގައި ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ހިނގަމުންދާ ހަނގުރާމައިގެ ތެރެއިން، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ކަރަންޓާއި ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދޭ މަރުކަޒުތަކަށް ދެމުންގެންދާ ހަމަލާތައް މެދުކަނޑައިލުމަކީ މިވަގުތަށް އެންމެ މުހިންމު އެއް ފިޔަވަޅެވެ. އަދި މިފަދަ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ރަޝިޔާއިން އެއްބަސްވާނަމަ، ޔޫކްރެއިނުންވެސް އެކަމަށް ފުރިހަމައަށް އަމަލުކުރާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އޭނާ ދެއްވިއެވެ. މިއީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން އާންމުންނަށް ލިބެމުންދާ ގެއްލުންތައް ކުޑަކުރުމަށް އެޅޭނެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
މި ހުށަހެޅުމުގެ ދަށުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހިމެނެނީ، ދެ ފަރާތުންވެސް ކަރަންޓު އުފައްދާ ސްޓޭޝަންތަކާއި، ތެޔޯ ސާފުކުރާ ކާރުހާނާތަކުގެ އިތުރުން، ގޭސް ފޯރުކޮށްދޭ ވިއުގަތަކަށް ހަމަލާދިނުން ވަގުތީ ގޮތުން ނަމަވެސް ހުއްޓައިލުމެވެ. ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިއީ ސީދާ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމެއް ނޫން ނަމަވެސް، މިއީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އިތުބާރު ގާއިމުކުރުމަށް އެޅިދާނެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން ދެ ގައުމުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ކުރިމަތިވަމުންދާ ދަތިތަކަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
ޓްރަމްޕާއެކު ބޭއްވެވި ބައްދަލުވުމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދައްކަވަމުން ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވީ، އެ މަޝްވަރާތައް ދިޔައީ ވަރަށް ކާމިޔާބުކޮށް ކަމަށެވެ. “އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޓްރަމްޕްގެ ފަރާތްޕުޅުން ވަރަށް ސާފު މެސެޖެއް ލިބިއްޖެ. އެއީ ޔޫކްރެއިނަށް ދެމުންދާ އެހީތެރިކަން މެދުކަނޑައިނުލާނެކަން،” ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވިއެވެ. ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ޓްރަމްޕް ގެންގުޅުއްވާ ވިސްނުންފުޅުތަކާ މެދު ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މަޝްވަރާކުރެއްވި ކަމަށް ޒެލެންސްކީ ވިދާޅުވި ނަމަވެސް، ޓްރަމްޕްގެ ސުލްހައިގެ ޕްލޭންގެ ތަފްސީލުތަކެއް އޭނާ ހާމައެއް ނުކުރައްވައެވެ.
ޔޫކްރެއިނުން މިފަދަ ހުށަހެޅުމެއް މި ހުށަހެޅީ، ކުރިއަށް އޮތް ފިނި މޫސުމާ ދިމާކޮށް އެ ގައުމުގެ ހަކަތައިގެ ވިއުގައަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ. ޔޫކްރެއިނުގެ ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފައިވާ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ރަޝިޔާއިން ދީފައިވާ ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ޔޫކްރެއިނުގެ ތާމަލް ޕަވަރ ޕްލާންޓްތަކުގެ 80 އިންސައްތަ ވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ހައިޑްރޯ އިލެކްޓްރިކް ޕަވަރ ޕްލާންޓްތަކުގެ ތިންބައިކުޅަ އެއްބަޔަށް ވުރެ ގިނަ ތަންތަނަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބިފައެވެ. މިހާތަނަށް 9 ގިގަވޮޓްގެ ކަރަންޓު އުފައްދާ ކެޕޭސިޓީ ވަނީ ގެއްލިފައެވެ. މިއީ ހަނގުރާމައިގެ ކުރިން އެ ގައުމުގައި ކަރަންޓު އުފައްދަމުންދިޔަ މިންވަރުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބަޔާ ގާތްކުރާ އަދަދެކެވެ.
މި ގެއްލުންތަކުގެ ސަބަބުން، ޔޫކްރެއިނުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުން ކޮންމެ ދުވަހަކު އެތައް ގަޑިއިރަކަށް ކަރަންޓު ކަނޑަން ވަނީ މަޖުބޫރުވެފައެވެ. ފިނި މޫސުމުގައި ފިނިހޫނުމިން ސުމަކަށް ވުރެ ދަށަށް ދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭއިރު، ކަރަންޓާއި ހޫނުކުރާ ނިޒާމުތައް މެދުކެނޑުމަކީ އެތައް މިލިއަން ރައްޔިތުންނެއްގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެދާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ އެހީދޭ ޖަމާއަތްތަކުން ވަނީ އިންޒާރުދީފައެވެ. އެހެންކަމުން، ހަކަތައިގެ މަރުކަޒުތައް މަރާމާތުކުރުމަށް ވަގުތު ހޯދުމަކީ ޔޫކްރެއިނަށް މިވަގުތު ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ޔޫކްރެއިނުގެ ކަރަންޓު ވިއުގައަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުގެ ސަބަބުން، އަވަށްޓެރި ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުން ޔޫކްރެއިނަށް ކަރަންޓު ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހި، މުޅި ޔޫރަޕުގެ ހަކަތައިގެ ބާޒާރަށްވެސް އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.
އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި މައްސަލައިގައި އެމެރިކާގެ ދައުރު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ހާއްސަކޮށް، އެމެރިކާގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބުގެ ނަތީޖާ ނުކުންނަ ގޮތަކުން، ޔޫކްރެއިނަށް ލިބެމުންދާ އަސްކަރީ އަދި މާލީ އެހީތެރިކަމަށް ބަދަލުތަކެއް އައުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެއް ކަމަށް އެ ނޫހުން ބުނެއެވެ. ޓްރަމްޕް މީގެ ކުރިން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، އޭނާ ވެރިކަމަށް ވަޑައިގެންފިނަމަ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ހަނގުރާމަ ހުއްޓުވާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކުރައްވާނެ ގޮތުގެ ތަފްސީލެއް ދެއްވާފައެއް ނުވެއެވެ.
ރަޝިޔާއާއި ޔޫކްރެއިނާ ދެމެދު ހަކަތައިގެ އުމްރާނީ ވަސީލަތްތަކަށް ހަމަލާދިނުމަކީ ހަނގުރާމަ ފެށުނީއްސުރެ ހިނގަމުންދާ ކަމެކެވެ. ރަޝިޔާއިން ޔޫކްރެއިނުގެ ކަރަންޓު ވިއުގައަށް އަމާޒުކޮށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދޭން ފެށީ 2022 ވަނަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅުގައެވެ. ރަޝިޔާއިން ޔޫކްރެއިނުގެ ކަރަންޓު ވިއުގައަށް ހަމަލާދިނުމުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރަމުންދަނީ އީރާނުގައި އުފައްދާފައިވާ ޝާހިދު މަރުކާގެ ޑްރޯންތަކާއި، ބެލިސްޓިކް މިސައިލްތަކެވެ. އޭގެ ރައްދުގައި ޔޫކްރެއިނުންވެސް ވަނީ ޑްރޯން ބޭނުންކޮށްގެން ރަޝިޔާގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުރި ތެޔޯ ސާފުކުރާ ކާރުހާނާތަކަށާއި ތެޔޯ ރައްކާކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ.
މި ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ރަޝިޔާގެ ތެޔޮ އުފައްދާ މިންވަރަށްވެސް ވަނީ އަސަރުކޮށްފައެވެ. ރިޕޯޓުތައް ބުނާ ގޮތުން، ޔޫކްރެއިނުގެ ޑްރޯން ހަމަލާތަކުގެ ސަބަބުން ރަޝިޔާގެ ތެޔޮ ސާފުކުރާ ކެޕޭސިޓީގެ ގާތްގަނޑަކަށް 15 އިންސައްތަ ވަނީ ވަގުތީ ގޮތުން ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައެވެ. މީގެ ކުރިން، މިދިޔަ އޮގަސްޓު މަހުގެ ތެރޭގައިވެސް ހަކަތައިގެ މަރުކަޒުތަކަށް ހަމަލާދިނުން ހުއްޓައިލުމާ ގުޅޭގޮތުން ގަތަރު މެދުވެރިވެގެން ސިއްރު މަޝްވަރާތަކެއް ކުރިއަށްދިޔަ ކަމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކުރިއެވެ. ނަމަވެސް، ޔޫކްރެއިނުގެ ސިފައިން ރަޝިޔާގެ ކުރުސްކް ސަރަހައްދަށް ވަދެގަތުމާ ގުޅިގެން އެ މަޝްވަރާތައް ވަނީ ހުއްޓުމަކަށް އައިސްފައެވެ.
ޒެލެންސްކީގެ މި ހުށަހެޅުމާ ގުޅިގެން ރަޝިޔާގެ ސަރުކާރުން އަދި ރަސްމީކޮށް ވަކި އެއްޗެއް ބުނެފައެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް، ކްރެމްލިންގެ ތަރުޖަމާނު ޑިމިޓްރީ ޕެސްކޯވްއާ ހަވާލާދީ ރަޝިޔާގެ މީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޔޫކްރެއިނުގެ ފަރާތުން ރަސްމީ ހުށަހެޅުމެއް ލިބިއްޖެނަމަ އެކަމާ މެދު ރަޝިޔާއިން ވިސްނާނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރަޝިޔާއިން މީގެ ކުރިން ބުނެފައިވަނީ، ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އާދެވޭނީ ޔޫކްރެއިނުން ރަޝިޔާގެ ޝަރުތުތައް ގަބޫލުކުރުމުން ކަމަށެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުން ދަނީ މި ހުށަހެޅުމަށް ފާރަވެރިވަމުންނެވެ. ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަން (އީޔޫ) އާއި އދ. ފަދަ ޖަމާއަތްތަކުން ވަނީ، އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އަމާޒުކޮށް ދެވޭ ހަމަލާތައް ހުއްޓައިލުމަށް ގޮވާލާ ގޮވާލުންތައް ތަކުރާރުކޮށްފައެވެ. ޒެލެންސްކީގެ މި އިއުލާނާއެކު، ކުރިއަށް އޮތް ހަފުތާތަކުގައި ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ނުރަސްމީ ފެންވަރުގައި ނަމަވެސް މަޝްވަރާތަކެއް ފެށިދާނެ ކަމަށް ބައެއް މީޑިއާތަކުން ވަނީ ރިޕޯޓުކޮށްފައެވެ. ނަމަވެސް، މިހާތަނަށް ދެ ފަރާތުންވެސް ހަމަލާތައް ހުއްޓައިލުމުގެ އަމަލީ ފިޔަވަޅެއް އަޅާފައެއް ނުވެއެވެ.
