ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާދީ ޝިފާ ހޯދައިދިނުމަށް ހުންނަ ހޮސްޕިޓަލުތަކަކީ ބައެއް ފަހަރު އެންމެ ނުރައްކާތެރި ބަލިތައް ފަތުރާ މަރުކަޒުތަކަށް ވެދެއެވެ. ޕާކިސްތާނުގައި ކުޑަކުދިންގެ މެދުގައި ހަލުވިކަމާއެކު އެޗްއައިވީ ފެތުރެމުންދާ މައްސަލައިގެ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބަކީ ސިއްހީ ފަރުވާދޭ ތަންތަނުގެ ފަރުވާކުޑަކަމެވެ. މިގޮތުން، ކުޑަކުދިންތަކަކަށް އެޗްއައިވީ ޖެހުމުގެ މައްސަލައިގެ މައިގަނދު ސަބަބެއް ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ޕާކިސްތާނުގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި، ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަ ސިރިންޖު ތަކުރާރުކޮށް ބޭނުންކުރާ މަންޒަރު ބީބީސީގެ ސިއްރު ތަހުގީގަކުން ވަނީ ފަޅާއަރުވާލާފައެވެ.
ބީބީސީން އާންމުކުރި މި ރިޕޯޓުގައިވާ ގޮތުން، ސިއްރުން ނަގާފައިވާ ވީޑިއޯ ފުޓޭޖުން ފެންނަނީ އެ ހޮސްޕިޓަލުގެ މުވައްޒަފުން އަންގި ނުލައްވައި ބަލިމީހުންނަށް އިންޖެކްޝަން ޖަހާ މަންޒަރެވެ. އަދި އެއްފަހަރު ބޭނުންކޮށްފައި އުކާލަންޖެހޭ ސިރިންޖު، ސާފުކުރުމެއްވެސް ނެތި އެހެން ބަލިމީހުންގެ ގަޔަށް ޖެހުމަށް ތަކުރާރުކޮށް ބޭނުންކުރާ މަންޒަރު ވަރަށް ސާފުކޮށް ފެންނަން ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް، މި ހެކިތަކާއެކު ހޮސްޕިޓަލުގެ އިސްވެރިޔާއާ ސުވާލުކުރުމުން، އޭނާ ވަނީ އެ ވީޑިއޯއަކީ ސައްހަ އެއްޗެއްކަން ގަބޫލުކުރަން ދެކޮޅުހަދާފައެވެ.
ބީބީސީގެ ނޫސްވެރިން ސިއްރު ކެމެރާ ބޭނުންކޮށްގެން ނަގާފައިވާ މި މަންޒަރުތަކަކީ ހަމައެކަނި އެއް ހޮސްޕިޓަލެއްގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ގައުމުގެ ސިއްހީ ދާއިރާގައި އަށަގަނެފައިވާ ބޮޑު ބަލިމަޑުކަމެއްގެ ރަމްޒެއް ކަމަށް ބުނެއެވެ. އިންފެކްޝަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ އެންމެ އަސާސީ މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފަށް، އަންގި ނުލައްވައި އަދި ސާފުތާހިރުކަމެއް ނެތް މާހައުލެއްގައި ކުޑަކުދިންނަށް ފަރުވާދިނުމަކީ ގަބޫލުކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ބުނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ހޮސްޕިޓަލުގެ އިސްވެރިޔާ މިކަން ދޮގުކުރުމުން ދޭހަވަނީ، ކުށަށް އިއުތިރާފުވެ އިސްލާހުވުމުގެ ބަދަލުގައި، ކަންކަން ފޮރުވައިގެން ތިބުމުގެ ސަގާފަތެއް ސިއްހީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި އޮތުން ކަމަށް ފާހަގަ ކުރެއެވެ.
މި ހާދިސާއަކީ ޕާކިސްތާނުގެ ސިއްހީ ނިޒާމުގައި އޮތް ވަރަށް ބޮޑު އަދި ނުރައްކާތެރި މައްސަލައެއްގެ ކުޑަ މިންވަރެކެވެ. ފަހަކަށް އައިސް ޕާކިސްތާނުގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި، ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިންގެ މެދުގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރުމުގެ ނުރައްކާ ވަނީ އިންތިހާއަށް ބޮޑުވެފައެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ ފަހުކޮޅު ކަރާޗީގެ ސައިޓް ޓައުން ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ވަލީކާ ހޮސްޕިޓަލުން ފަރުވާ ހޯދި 15 އަށް ވުރެ ގިނަ ކުޑަކުދިންނަށް އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާކަން ވަނީ ހާމަވެފައެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ އާންމުންނާއި ބައެއް އޮފިޝަލުން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ހޮސްޕިޓަލުގައި ވެސް ސިރިންޖު ތަކުރާރުކޮށް ބޭނުން ކުރުމަކީ އާންމު ކަމެކެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ކުދިން ވަނީ އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން މި ދުނިޔެއާ އަލްވަދާއު ކިޔާފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން، 2019 ވަނަ އަހަރު ސިންދު ޕްރޮވިންސްގެ ރަތޯދޭރޯގައި ހިނގި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ޕާކިސްތާނަށް ހުއްޓުނު ހާދިސާއެކެވެ. އެ ފަހަރު 900 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް އެޗްއައިވީ ޖެހުނުއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ގިނައީ ކުޑަކުދިންނެވެ. އެ މައްސަލައިގައި ކުޑަކުދިންގެ ހާއްސަ ޑޮކްޓަރެއް ހައްޔަރުކުރިއިރު، އޭނާގެ މައްޗަށް ކުރި މައިގަނޑު ތުހުމަތަކީ ފައިސާ ސަލާމަތްކުރުމުގެ ބޭނުމުގައި އެއް ސިރިންޖެއް އެތައް ކުދިންނަކަށް ބޭނުންކުރުމެވެ. އެ ހާދިސާއަށްފަހު ސަރުކާރުން ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާނެ ކަމަށް ވައުދުވި ނަމަވެސް، ބީބީސީގެ މި އާ ތަހުގީގުން ސާބިތުކޮށްދެނީ ހާލަތު އަދިވެސް ބަދަލުނުވާ ކަމެވެ.
ސިއްހީ މާހިރުން ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ޕާކިސްތާނުގައި ލޭގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ ބަލިތައް ކަމަށްވާ އެޗްއައިވީ އާއި ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އަދި ހެޕަޓައިޓިސް ސީ ފަދަ ބަލިތައް އާދަޔާ ހިލާފަށް ގިނަވަމުންދަނީ ރައްކާތެރިކަމުގެ މިންގަނޑުތަކާ ހިލާފަށް ސިރިންޖް ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އާދައިގެ ކުދިކުދި ބަލިތަކަށްވެސް އަވަސް ޝިފާއެއް ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި އިންޖެކްޝަން ޖެހުމަކީ އެ ގައުމުގެ އާންމުންގެ މެދުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އަށަގަނެފައިވާ އާދައެކެވެ. ބޭސް ގުޅަޔަކަށްވުރެ އިންޖެކްޝަނަކުން ނުވަތަ އައިވީއަކުން އަވަހަށް ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރާ މީހުން ގިނައެވެ. މީގެ ސަބަބުން، ލައިސަންސް ނެތް ނުވަތަ ތަމްރީނު ނުލިބި ތިބޭ ޑޮކްޓަރުންނާއި ކްލިނިކްތަކުން ފައިސާ ހޯދުމުގެ ބޭނުމުގައި، އެއް ސިރިންޖެއް އެތައް ބަޔަކަށް ބޭނުންކުރެއެވެ.
ޕާކިސްތާނުގައި ހުއްދަނެތި ސިއްހީ ފަރުވާދޭ މީހުން ނުވަތަ ޑޮކްޓަރުންގެ އަދަދު ހަ ލައްކައަށްވުރެ ގިނަ ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ރަށްފުށުގެ ހިސާބުތަކުގައާއި ފަގީރުން ދިރިއުޅޭ އަވަށްތަކުގައި މީހުން ބަރޯސާވަނީ މިފަދަ ތަންތަނަށެވެ. ސަބަބަކީ އަގުހެޔޮވުމާއި ފަސޭހައިން ހިދުމަތް ލިބުމެވެ. ނަމަވެސް، މި ތަންތަނުގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއް ނާޅައެވެ. އެއް ސިރިންޖެއް އެތައް ބަޔަކަށް ބޭނުންކުރުމުގެ އިތުރުން، ބޭނުންކޮށްފައި ހުންނަ ސިރިންޖުތައް އަލުން ބަންދުކޮށްގެން ވިއްކާ މައްސަލަތަކެއްވެސް މީގެ ކުރިން ވަނީ ފެންމަތިވެފައެވެ.
ސިރިންޖުގެ މައްސަލައިގެ އިތުރުން، ރައްކާތެރިނޫން ގޮތުގައި ލޭ އެޅުމަކީވެސް ޕާކިސްތާނުގައި އެޗްއައިވީ ފެތުރޭ އަނެއް ބޮޑު ސަބަބެވެ. ތެލެސީމިއާ ފަދަ ބަލިތައް ހުންނަ ކުދިންނަށް ގަވާއިދުން ލޭ އަޅަންޖެހޭއިރު، ލޭގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ހަދަންޖެހޭ ސްކްރީނިން ޓެސްޓުތައް ނުހަދައި ލޭ އެޅުމުގެ ސަބަބުން އެތައް ކުދިންނަކަށް ވަނީ އެޗްއައިވީ ޖެހިފައެވެ. މިއީ ސަރުކާރުގެ ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ލޭ އަޅާ މަރުކަޒުތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް މޮނިޓާ ނުކުރެވުމުގެ ސީދާ ނަތީޖާއެވެ.
މިފަދަ ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން އެންމެ ބޮޑު ވޭނެއް ތަހައްމަލުކުރަން ޖެހެނީ ފަގީރު އާއިލާތަކަށެވެ. އެޗްއައިވީ ފަދަ ބައްޔެއް ކުއްޖަކަށް ޖެހުމުން، އެ އާއިލާއަކަށް މުޖުތަމައުގެ ފަރާތުން ކުރިމަތިވާ މަލާމާތާއި އެކަހެރިކުރުމަކީ ބަޔާންކުރަންދަތި ހިތާމައެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މިފަދަ ކުދިންނަށް ސްކޫލަށް ދިއުމުގެ ފުރުސަތު ގެއްލި، އާންމު ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އުމުރު ދުވަހު ބޭނުންކުރަންޖެހޭ އެންޓި-ރެޓްރޯވައިރަލް ތެރަޕީ (އޭއާރުޓީ) ހޯދުމަށް ކުރަންޖެހޭ ދަތުރުތަކާއި ހޭދަތަކަކީ އަތްމަތި ދަތި އާއިލާތަކަށް އުފުލޭވަރަށްވުރެ ބޮޑު ބުރައެކެވެ.
ޕާކިސްތާނުގެ ނޭޝަނަލް އެއިޑްސް ކޮންޓްރޯލް ޕްރޮގްރާމްގެ ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުން، އެ ގައުމަކީ ދެކުނު އޭޝިއާ ސަރަހައްދުގައި އެންމެ ހަލުވިކަމާއެކު އެޗްއައިވީ ފެތުރެމުންދާ އެއް ގައުމެވެ. ސިއްހީ ދާއިރާގެ ތަޖުރިބާކާރުން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ގަވާއިދުތައް ތަންފީޒު ނުކުރެވުމާއި، ލޭ އަޅާ މަރުކަޒުތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ކުޑަވުމަކީ މި މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްވާ ސަބަބުތަކެވެ. އަދި އެޗްއައިވީއާ ގުޅޭގޮތުން މުޖުތަމައުގައި އޮންނަ ބިރުވެރިކަމާއި ލަދުވެތިކަމުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ބަޔަކު ބައްޔަށް ޓެސްޓުކުރަން ފަސްޖެހެއެވެ. މީގެ ނަތީޖާއަކީ ބަލި ހުރިކަން ނޭނގި، މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ބަލި ފެތުރިގެން ދިއުމެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމިއްޔާ (ޑަބްލިއުއެޗްއޯ) އިން ވެސް ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ މި ހާލަތާމެދު ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކޮށްފައެވެ. އެ ޖަމިއްޔާއިން ލަފާދޭ ގޮތުގައި، އެއްފަހަރު ބޭނުންކޮށްފައި އަމިއްލައަށް ހަލާކުވާ ފަދަ (އޮޓޯ-ޑިސޭބަލް) ސިރިންޖު ބޭނުންކުރުން މަޖުބޫރުކުރުމަކީ މި މައްސަލައަށް އޮތް އެންމެ މުހިންމު އެއް ހައްލެވެ. ނަމަވެސް، ފަގީރުކަމާއި ވަސީލަތްތައް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން، ގިނަ ހޮސްޕިޓަލުތަކާއި ކްލިނިކްތަކުން އަދިވެސް އިސްކަންދެނީ އެންމެ އަގުހެޔޮ ގޮތްތަކަށެވެ. މީގެ އަގު އަދާކުރަން މިޖެހެނީ އެއްވެސް ކުށެއް ނެތް ތުއްތު ކުދިންގެ ފުރާނައިންނެވެ.
ކޮންމެ ފަހަރަކުވެސް މިފަދަ ބޮޑު މައްސަލައެއް ފެންމަތިވުމުން، ސަރުކާރުން ވަގުތީ ގޮތުން ބައެއް ކްލިނިކްތައް ބަންދުކޮށް، ހަރުކަށި ބަޔާންތައް ނެރެއެވެ. ނަމަވެސް ދުވަސްކޮޅެއް ފަހުން އަނެއްކާވެސް ކަންކަން ކުރީގެ ހާލަތަށް ބަދަލުވެއެވެ. ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި މިކަން ހައްލުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ސިޔާސަތުތަކާއި، އެ ސިޔާސަތުތައް ތަންފީޒުކުރާނެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް އަދިވެސް ގާއިމުކުރެވިފައެއް ނުވެއެވެ.
ބީބީސީގެ މި އާ ހޯދުމާއެކު، ޕާކިސްތާނުގެ ސިއްހީ ނިޒާމުގެ ނާޒުކުކަމާއި، ބަލިމީހުންގެ ރައްކާތެރިކަމަށް ދެވޭ އަހައްމިއްޔަތުކަން ކުޑަކަން އަނެއްކާވެސް މިވަނީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ސަމާލުކަމަށް އައިސްފައެވެ. ކުށެއް ނެތް ތުއްތު ކުދިންތަކެއްގެ ފުރާނަ ނުރައްކަލުގެ ތެރެއަށް ހުށަހެޅިގެންދާއިރު، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން މިކަމަށް ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅައި، ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަން ހަރުކަށި އުސޫލުތަކެއްގެ ދަށުން ބެލެހެއްޓުމަކީ މިއަދު މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ. އެހެން ނޫންނަމަ، މިއީ މުޅި ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލަށް އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
