ސިންގަޕޫރުގެ ޝިޕިން ކުންފުންޏެކެވެ. ހޮންގްކޮންގުގެ ޓެކްނޮލޮޖީ ކުންފުންޏެކެވެ. ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ކައްކާތެޔޮ އުފައްދާ ކުންފުންޏެކެވެ. މި ހުރިހާ ކުންފުނިތަކެއް ގުޅެނީ ކޮން ގޮތަކުން ހެއްޔެވެ؟ އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މިއީ އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެންމެ ފަހުން އެޅި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ލިސްޓުގައި ހިމެނޭ ފަރާތްތަކެވެ. އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރަމުންދާ ހަނގުރާމައަށް ހަ މަސް ފުރެން ކައިރިވެފައިވާއިރު، އެމެރިކާއިން މިވަނީ އީރާނުގެ އިގުތިސާދު މުޅިން އެކަހެރިކުރުމަށް ބޮޑެތި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާފައެވެ.
އެމެރިކާގެ ޓްރެޝަރީ ސެކްރެޓަރީ ސްކޮޓް ބެސެންޓް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި ކެމްޕޭނަކީ އީރާނުގެ އިގުތިސާދު "ނޭވާހާސްކޮށްލުން" ކަމަށެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ އަމާޒަކީ އީރާނުގެ ސަރުކާރު އެކަނިވެރިވަންދެން، އެ ގައުމަށް އެހީތެރިވާ އިގުތިސާދީ ހުރިހާ މަގުތަކެއް ބަންދުކުރުން ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ ދަށުން އެމެރިކާގެ ޓްރެޝަރީ ޑިޕާޓްމަންޓުން ވަނީ 60 އާ ގާތްކުރާ އަދަދަކަށް ފަރުދުންނާއި ކުންފުނިތަކަށް ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅު އަޅާފައެވެ.
ފިޔަވަޅުތަކުގެ މައިގަނޑު އަމާޒު
އެމެރިކާއިން އަލަށް އެޅި ފިޔަވަޅުތައް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަމާޒުކޮށްފައިވަނީ އީރާނަށް ތެލުގެ ވިޔަފާރިން އާމްދަނީ ހޯދައިދިނުމަށާއި، ހަތިޔާރު ހޯދުމަށާއި، އަދި ސައިބަރ އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ވިއުގަތަކަށެވެ. އެމެރިކާއިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އީރާނުގެ އިގުތިސާދު ހިފަހައްޓައިދޭ މައިގަނޑު ފަސް ދާއިރާއެއް ވެއެވެ. އެއީ ޑިޖިޓަލް އެސެޓް، ޓެކްނޮލޮޖީ، ރަން، އޭވިއޭޝަން އަދި ޝިޕިންގެ ދާއިރާއެވެ.
ޓްރެޝަރީ ސެކްރެޓަރީ ބެސެންޓް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އީރާނުން ސިއްރުން ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓުކުރުމަށާއި ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުން ރެކުމަށް ބޭނުންކުރާ ވިއުގަތަކާއި މާލީ މަގުތައް އެ ޑިޕާޓްމަންޓުން ވަނީ ދެނެގަނެފައެވެ. މި ވިއުގަތަކަކީ ހަމައެކަނި އީރާނުގެ އެތެރޭގައި ހިންގާ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މެދުއިރުމަތިން ފެށިގެން ޗައިނާ، ސިންގަޕޫރު އަދި ޔޫރަޕާ ހަމައަށް ފެތުރިފައިވާ ބޮޑު ވިއުގައެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކަށް ފެތުރިފައިވާ ވިއުގަ
އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަސަރު ދުނިޔޭގެ އެކި ގައުމުތަކުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ކުންފުނިތަކަށް ކުރާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ މައިގަނޑު ފަރާތްތަކަކީ:
- އީރާން: އީރާނުގެ ސަރުކާރުގެ ވުޒާރާތައް ކަމަށްވާ މިނިސްޓްރީ އޮފް އިންޓެލިޖެންސް އެންޑް ސެކިއުރިޓީ (އެމްއޯއައިއެސް) އާއި މިނިސްޓްރީ އޮފް ޑިފެންސް އެންޑް އާމްޑް ފޯސަސް ލޮޖިސްޓިކްސް (އެމްއޯޑީއޭއެފްއެލް) ވަނީ ލިސްޓުގައި ހިމަނާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ސައިބަރ ހަރަކާތްތަކުގައި ބައިވެރިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ފަރުދުންވެސް ހިމެނެއެވެ.
- ހޮންގްކޮންގް އަދި ޗައިނާ: ޗައިނާގެ ކުންފުނިތައް ލިސްޓުގައި ހިމަނާފައިވަނީ އީރާނުގެ ނިއުކްލިއަރ އަދި މިސައިލް ޕްރޮގްރާމްތަކަށް ބޭނުންވާ ސާމާނު ހޯދުމުގައި އެހީތެރިވާ ކަމަށް ބުނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ސްވީޓް އޯޝަން އިންޑަސްޓްރިއަލް ލިމިޓެޑާއި، ޝެންޒެން ސްވީޓް އޯޝަން ޓެކްނޮލޮޖީ ލިމިޓެޑް ފަދަ ކުންފުނިތައް ހިމެނެއެވެ. އަދި އީރާނުގެ ތެޔޮ އުފުލާ ބޯޓުފަހަރަށް ހިދުމަތްދޭ ޝިޕޮއިލް ލިމިޓެޑްވެސް ހިމެނެއެވެ.
- ސިންގަޕޫރު: އީރާނުގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރިއާ ގުޅުންހުރި ކަމަށް ބުނެ އެޒުއަރ ޝިޕިން ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑާއި ވެލްބްރެޑް ކެޕިޓަލް ޕްރައިވެޓް ލިމިޓެޑް ވަނީ ލިސްޓުކޮށްފައެވެ.
- އެހެނިހެން ގައުމުތައް: މެލޭޝިއާގެ ވާސްޓް މާޓް، އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އެސްޓާނިކާ ޓްރޭޑިންގ، ފަރަންސޭސިވިލާތުގެ ލަ ނިވަރނައިސް ޑި ރަފިނޭޖް، އަދި މާޝަލް އައިލެންޑްސްގެ ސިފްރާ ޝިޕިންގ ކޯ ފަދަ ކުންފުނިތައް ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސީރިއާ، ޔޫކްރެއިން އަދި ގްރީސްގެ ބައެއް ފަރުދުންވެސް ހިމެނެއެވެ.
ފިޔަވަޅުތަކުން އިސްތިސްނާވި ފަރާތްތައް
މިފަހަރުގެ ލިސްޓުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ކަމަކީ، އީރާނުގެ ތެލުގެ ވިޔަފާރިއަށް އެހީތެރިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭ ޗައިނާގެ މާލީ އިދާރާތައް ލިސްޓުން އުނިކޮށްފައިވުމެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ތާނގައި އިތުރު ފިޔަވަޅުތައް އަޅާނެ ގައުމުތަކުގެ ނަންތައް ހާމަކުރަން ބެސެންޓް ވަނީ ދެކޮޅުހައްދަވާފައެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އޭނާ ވިދާޅުވީ، އީރާނާއެކު އޮންނަ ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް ކަނޑާލުމަށް ގައުމުތަކަށާއި ކުންފުނިތަކަށް ވަގުތު ދޭނެ ކަމަށެވެ.
ދުނިޔޭގެ މާލީ ނިޒާމު ހަލާކުކޮށްލަން ބޭނުންނުވާ ކަމަށް ބެސެންޓް ވިދާޅުވިއެވެ. އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެމެރިކާއިން މިގޮތަށް އަމަލުކުރަނީ ޗައިނާއަކީ ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި އީރާނުގެ ތެޔޮ އެންމެ ގިނައިން ގަންނަ ގައުމަށް ވުމާއެކު، ޗައިނާ ރުޅިއަރުވާލަން ބޭނުންނުވާތީ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ޗައިނާއަކީ މުހިންމު މިނަރަލްތައް ފޯރުކޮށްދޭ މައިގަނޑު ގައުމަކަށް ވާތީއެވެ.
އީރާނާއި އެހެން ގައުމުތަކުގެ ރައްދު
އެމެރިކާގެ މި ފިޔަވަޅުތަކާ ގުޅިގެން އީރާނުން ވަނީ މިއީ ކާމިޔާބުވާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެފައެވެ. އީރާނުގެ އިކޮނޮމީ މިނިސްޓަރު އަލީ މަދަނީޒާދޭ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ އާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި އެ ފިޔަވަޅުތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކުރާނެ ޕްރޮގްރާމްތައް އީރާނުގައި ހުރި ކަމަށާއި، އީރާނުގެ އިގުތިސާދުގެ ނާރުތައް ކަނޑާލައިގެން އެމެރިކާއަށް އެ ގައުމުގެ މަގުސަދު ހާސިލުނުކުރެވޭނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އީރާނުގެ ސަރުކާރުގެ ތަރުޖަމާނު ފާތިމާ މުހާޖިރާނީ ވިދާޅުވީ، އިގުތިސާދީ ދަތިތަކެއް ހުރިކަމަށް އިންކާރުނުކުރާ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއަންގެ ލަފާގެ މަތިން އެއްބައިވަންތަކަމާއެކު މި ހާލަތުން އަރައިގަންނާނެ ކަމަށެވެ. ތެހެރާންގެ ސެންޓަރ ފޯ ސްޓްރެޓީޖިކް ސްޓަޑީޒްގެ ދިރާސާވެރިއެއް ކަމަށްވާ އަލީ އަކްބަރު ދަރޭނީ އަލްޖަޒީރާއަށް މައުލޫމާތު ދެމުން ބުނި ގޮތުގައި، އީރާނަކީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުން ރެކުމުގައި "ޕީއެޗްޑީ" ހާސިލުކޮށްފައިވާ ގައުމެކެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ މަގުސަދަކީ އީރާނުގެ އިގުތިސާދު ފުނޑުފުނޑުކޮށްލައި ހަމަނުޖެހުން އުފެއްދުން ކަމަށާއި، މިއީ ފެބްރުއަރީ 28 ގައި އެމެރިކާއިން ދިން އަސްކަރީ ހަމަލާއެކޭ އެއްފަދައިން ނާކާމިޔާބުވާނެ ކަމެއް ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.
ޗައިނާގެ ފޮރިން މިނިސްޓްރީގެ ތަރުޖަމާނު ލިން ޖިއަން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ޗައިނާއާއި އީރާނާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ގާނޫނުތަކުގެ ތެރެއިން ކުރިއަށްދާ ގުޅުމެކެވެ. އަދި އެކަމަށް ހުރަސްއަޅައިގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި، އެއްފަރާތުން އަޅާ ގައިރު ގާނޫނީ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކާ ޗައިނާއިން ދެކޮޅުހަދާ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
އދ.ގެ ކުރީގެ ސްޕެޝަލް ރެޕަޓުއަރ އަދި އެމެރިކާގެ ގާނޫނީ ވަކީލު އަލްފްރެޑް-މޮރިސް ޑި ޒަޔާސް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާގެ މި އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން ގެއްލުންވާނީ ހުދު އެމެރިކާއަށެވެ. އެމެރިކާގެ އަމަލުތަކާ މެދު ގިނަ ގައުމުތަކުން ހިތްހަމަނުޖެހި، ޑޮލަރު ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ވިސްނާނެ ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.
ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތާރީހު
އީރާނާ ދެކޮޅަށް އެމެރިކާއިން ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އަޅަމުންދާތާ އެތައް އަހަރެއް ވެއްޖެއެވެ. 1979 ވަނަ އަހަރު އީރާނަށް ގެނައި އިންގިލާބަށްފަހު، އެމެރިކާއިން ވަނީ އެކި ފަހަރުމަތިން ފިޔަވަޅުތައް އަޅާފައެވެ. 1995 ގައި ރައީސް ބިލް ކްލިންޓަން ވަނީ އީރާނާއެކު ވިޔަފާރިކުރުން މަނާކުރައްވާފައެވެ. އޭގެ ފަހުން 2000 ގެ އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް އިތުރު ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅިއެވެ.
2015 ވަނަ އަހަރު އީރާނާއި ދުނިޔޭގެ ބޮޑެތި ބާރުތަކާއެކު ވެވުނު ނިއުކްލިއަރ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބައެއް ފިޔަވަޅުތަކަށް ލުއިތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، 2018 ވަނަ އަހަރު ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕްގެ ވެރިކަމުގައި އެމެރިކާއިން ވަނީ އެ އެއްބަސްވުމުން ވަކިވެ، އީރާނުގެ ތެލާއި ޝިޕިންގ އަދި މާލީ ދާއިރާއަށް އަމާޒުކޮށް އަލުން ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާފައެވެ.
