މިލިއަނެއްހާ އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހަނދަށް ވަނީ އެކި އެކި ގިނަ ބަދަލުތައް އައިސް އަދި އެކިއެކި ގެއްލުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. ގިނަ އަދަދެއްގެ އެސްޓްރޮއިޑްތަކާއި މީޓިއޯތައް މުޑިއެރުމުގެ ސަބަބުން ހަނދުގެ މަތީ ފަށަލައިގައި ވަނީ ގިނަ ވަޅުގަނޑުތަކެއް އުފެދިފައެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި ދުނިޔޭގެ ޖައްވީ އިދާރާތަކުން ފޮނުވާފައިވާ ޕްރޯބްތަކާއި ލޭންޑަރުތައްވެސް ހަނދުގައި މުޑިއަރާފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު އެންމެ ބޮޑު ބަހުސަކަށް ވެފައިވަނީ މިއަދު ހަނދަށް ވެއްޓި ގޮވަން ތައްޔާރުވެފައިވާ ސްޕޭސްއެކްސްގެ ބޮޑު ރޮކެޓުގެ މައްސަލައެވެ. މިއީ ގަސްތުގައި ހަނދު ހަލާކުކޮށްލަން ދޭ ހަމަލާއެއް ކަމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކަށް ހީވި ނަމަވެސް، ސައިންސްވެރިންނާއި ޖައްވީ އިދާރާތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ މުޅިން އެހެން ކަމެކެވެ.
ރޮކެޓު މުޑިއަރަނީ ކީއްވެ؟
ނާސާގެ ސެންޓާ ފޯ ނިއާ-އާތު އޮބްޖެކްޓް ސްޓަޑީޒް (ސީއެންއީއޯއެސް) އާ ހަވާލާދީ ބީބީސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އޮގަސްޓު 5 ވަނަ ދުވަހު ހަނދުގައި މުޑިއަރާނީ ސްޕޭސްއެކްސްގެ ފެލްކަން 9 ރޮކެޓެއްގެ މަތީ ބައެވެ. އާންމު ޑޭޓާ ބޭނުންކޮށްގެން ދިރާސާކުރި މިނިވަން އެސްޓްރޮނޮމަރުންނަށް ހޯދިފައިވާ ގޮތުގައި، މިއީ 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު ޖައްވަށް ފޮނުވި ރޮކެޓެއްގެ ބައެކެވެ. މި ރޮކެޓު ހަނދާ ދިމާއަށް ދަތުރުކުރަމުން ދަނީ އެކްސިޑެންޓަކުން ނުވަތަ އޮޅުމަކުންނެވެ. މިއީ ގަސްތުގައި ހަނދަށް އަމާޒުކޮށްގެން ފޮނުވާފައިވާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ.
މި ރޮކެޓަކީ އެމެރިކާއާއި ޖަޕާނު ގުޅިގެން ހަނދަށް ލޭންޑަރުތަކަކާއި ސައިންޓިފިކް އާލާތްތަކެއް ފޮނުވުމަށް މިދިޔަ އަހަރު ބޭނުންކުރި ރޮކެޓެކެވެ. ފެލްކަން 9 ރޮކެޓުގެ ބައެއް ބައިތަކަކީ އަނބުރާ ދުނިޔެއަށް ގެނެވޭ ގޮތަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ ބައިތަކެއް ނަމަވެސް، މި މަތީ ބައި ވަނީ ޖައްވުގެ ތެރޭގައި ދޫވެފައެވެ. ފަސް ބުރީގެ އިމާރާތަކާ އެއްވަރުގެ، އަދި 4،000 ކިލޯގްރާމްގެ ބަރުދަން ހުރި މި ބައި ދަތުރުކުރަމުން ދަނީ ސިކުންތަކު 2.43 ކިލޯމީޓަރު (ގަޑިއަކު 5،400 މޭލު) ގެ ބާރުމިނުގައެވެ.
ހަނދަށް ގެއްލުމެއް ލިބޭނެތަ؟
މިހާ ބޮޑު އެއްޗެއް ބާރުމިނުގައި ގޮސް މުޑިއެރުމުން ހަނދަށް ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިދާނެކަމުގެ ކަންބޮޑުވުން އޮތް ނަމަވެސް، ޔުނިވަސިޓީ އޮފް ކެމްބްރިޖްގެ އެސްޓްރޮނޮމަރ ޑރ. މެޓް ބޮތްވެލް ބުނި ގޮތުގައި، މިއީ ހަނދަށް އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް އޮތް ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި މިއީ ހަމައެކަނި ބަލާލަން ރީތި މަންޒަރަކަށް ވާނެއެވެ.
ދުނިޔޭގައި އޮންނަ ފަދަ ވައިގެ ފަށަލައެއް ހަނދުގައި ނޯވެއެވެ. އެހެންކަމުން، ރޮކެޓުގެ ދުވެލި މަޑުކޮށްދޭނެ އެއްވެސް ބާރެއް ނޯންނާނެއެވެ. މި ރޮކެޓު މުޑިއަރާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެނީ މިއަދު 02:35 އީޑީޓީ (06:35 ޖީއެމްޓީ) ގައެވެ. އެސްޓްރޮނޮމާ ބިލް ގްރޭ ލަފާކުރާ ގޮތުގައި، މި ރޮކެޓު މުޑިއަރާނީ ދުނިޔެއަށް ފެންނަ ފަޅީގައި އޮންނަ "އައިންސްޓައިން ކްރޭޓާ" ކިޔާ ސަރަހައްދަށެވެ. މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން 17 މީޓަރަށް ވުރެ ފުޅާ ވަޅުގަނޑެއް ހަނދުގެ މަތީ ފަށަލައިގައި އުފެދޭނެއެވެ.
ޑރ. ބޮތްވެލް ބުނި ގޮތުގައި، ހަނދުގެ ގްރެވިޓީ ދަށްވުމާއި ވައިގެ ފަށަލައެއް ނެތުމުގެ ސަބަބުން، މުޑިއަރާ ވަގުތު 50 ކިލޯމީޓަރަށް ވުރެ މައްޗަށް ހިރަފުސްގަނޑެއް އަރައިގެންދާނެއެވެ. އަދި މިލިއަނެއްހާ ކިލޯގްރާމްގެ ހިރަފުހާއި ހިލަ ޖައްވުގެ ތެރެއަށް ބުރައިގެން ދާނެއެވެ. މިއީ އާދައިގެ ލޮލަށް ފެންނާނެ މަންޒަރަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، ފެންވަރު ރަނގަޅު ޓެލެސްކޯޕްތައް ބޭނުންކުރާ މީހުންނަށް ހަނދުގެ މަތީ ފަށަލައިން އަލިކަމެއް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
ސައިންސްވެރިންނަށް އޮތް ތާރީހީ ފުރުސަތު
މިއީ އޮޅުމަކުން ހިނގާ ހާދިސާއެއް ނަމަވެސް، ސައިންސްވެރިން ތިބީ މިކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ތައްޔާރު ވެގެންނެވެ. ނާސާގެ ތަރުޖަމާނު ޖިމީ ރަސެލް ބުނި ގޮތުގައި، މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން ދުނިޔެއަށް އެއްވެސް ނުރައްކަލެއް ނެތެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، ނާސާއިން މި ހާދިސާ ބޭނުންކުރާނީ ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކަށެވެ.
ބީބީސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މި ހާދިސާ ދިރާސާކުރުމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކަކުން ދަނީ ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:
- އެމެރިކާ ބައްރުގައި ހުރި ބޮޑެތި ޓެލެސްކޯޕްތައް
- ނާސާގެ ލޫނަރ ރިކޮނައިސަންސް އޯބިޓަރ
- ދެކުނު ކޮރެއާގެ ދަނޫރީ ޕްރޯބް
- އާންމުން ބައިވެރިވާ ސިޓިޒަން-ސައިންސް ޕްރޮޖެކްޓެއް
ސައިންސްވެރިން ބޭނުންވަނީ ރޮކެޓު މުޑިއެރުމުން ބުރައިގެންދާ ހިރަފުހާއި، އުފެދޭ ވަޅުގަނޑު ދިރާސާކުރާށެވެ. މީގެ ސަބަބުން ހަނދަށް އެއްޗެހި މުޑިއެރުމުން ކަންހިނގާ ގޮތުގެ މޮޑެލްތައް އިތުރަށް ފުރިހަމަކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އަލަށް އުފެދޭ ވަޅުގަނޑުގެ ސަބަބުން، ހަނދުގެ އެތެރޭގެ ފަށަލަތަކުގައި އެކުލެވޭ މާއްދާތައް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ދެނެގަތުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ޖައްވީ ކުނިބުނީގެ ނުރައްކާ
މި ހާދިސާއިން ސައިންސަށް ފައިދާތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، ޑރ. ބޮތްވެލް ފާހަގަކުރި ގޮތުގައި މިއީ ޖައްވީ ކުނިބުނީގެ މައްސަލަ އޮތް މިންވަރު ހާމަކޮށްދޭ އިންޒާރެކެވެ. ޔޫރަޕިއަން ސްޕޭސް އޭޖެންސީ (އީއެސްއޭ) ގެ ތަފާސްހިސާބުތަކާ ހަވާލާދީ ބީބީސީން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 10 ސެންޓިމީޓަރަށް ވުރެ ބޮޑު 54،000 އަށް ވުރެ ގިނަ އެއްޗެހި ޖައްވުގެ ތެރޭގައި ދައުރުވަމުންދެއެވެ. 1957 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން މިހާތަނަށް 17،000 ޓަނުގެ ތަކެތި އިންސާނުން ވަނީ ޖައްވަށް ފޮނުވާފައެވެ.
ކޮންމެ އަހަރަކު ޖައްވަށް ފޮނުވާ ތަކެތި އިތުރުވަމުންދާއިރު، މިއީ އާންމުން އިތުރަށް ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ މައްސަލައެއް ކަމަށް ޑރ. ބޮތްވެލް ބުންޏެވެ. ޖައްވުގައި ހުންނަ ސެޓެލައިޓުތަކާއި އެހެނިހެން ތަކެތި އެކަތި އަނެކައްޗާ މުޑިއަރައި، ކޮންޓްރޯލުން ނެއްޓިގެންދާނެ ފަދަ ހާލަތަކަށް ހިނގައިދާނެކަމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރިއެވެ.
މީގެ ކުރިން 2022 ވަނަ އަހަރު ޗައިނާގެ ލޯންގް މާޗް 3ސީ ރޮކެޓެއްގެ ބައެއްވެސް ވަނީ ހަނދުގެ ފުރަގަހަށް ވެއްޓިފައެވެ. މިއީ 2014 ވަނަ އަހަރުގެ ޗަންގްއީ 5-ޓީ1 މިޝަންގެ ބައެކެވެ. އަދި އެޕޯލޯ މިޝަންތަކަށް ޑޭޓާ އެއްކުރުމުގެ ގޮތުން، މީގެ އެތައް އަހަރެއް ކުރިން ނާސާއިން ގަސްތުގައިވެސް ހަނދަށް ތަކެތި ވައްޓާލާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، މިހާރު ޖައްވުގައި ގިނަވަމުންދާ ކުނިބުނީގެ ސަބަބުން، ކުރިމަގުގައި މިފަދަ އެކްސިޑެންޓްތައް އިތުރުވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
