އީރާނުގެ ކުރީގެ ސުޕްރީމް ލީޑަރު އާޔަތުﷲ އަލީ ހާމަނާއީގެ ޖަނާޒާއަކީ ހަމައެކަނި މީހަކު ވަޅުލުމުގެ ރަސްމިއްޔާތެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވަރަށް ފުން ސިޔާސީ އަދި ދީނީ މެސެޖުތަކެއް އެކުލެވޭ ކަމެކެވެ. ފެބްރުއަރީ 28 ވަނަ ދުވަހު އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުން ދިން ވައިގެ ހަމަލާއެއްގައި އޭނާ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން، އީރާނުގެ ސަރުކާރުން ދަނީ މި ޖަނާޒާ މެދުވެރިކޮށް ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އެއްބައިވަންތަކަން އުފެއްދުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.
ޖަނާޒާގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ރަމްޒަކީ މުށްކަވާލާފައިވާ އަތެއްގެ ކުރެހުމެވެ. މި ކުރެހުން ހުންނަނީ ރަތާއި ކަޅު ކުލައިގެ ފަސްގަނޑެއްގައެވެ. މި ކުލަތަކުން ރަމްޒުކޮށްދެނީ ހިތާމައާއި، ޝަހީދުވުމާއި، ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫހެވެ. މި ކުރެހުން ގުޅެނީ ހާމަނާއީގެ ދަރިކަލުން އަދި މިހާރުގެ ސުޕްރީމް ލީޑަރު މުޖުތަބާ ހާމަނާއީ ފޮނުއްވި ކަމަށް ބުނާ މެސެޖަކާއެވެ.
އެ މެސެޖުގައި ބުނެފައިވަނީ ހާމަނާއީގެ ސަލާމަތުން އޮތް އަތް މުށްކަވާލި ކަމުގެ ހަބަރު ލިބުނު ކަމަށެވެ. 1981 ވަނަ އަހަރު ދިން ބޮމުގެ ހަމަލާއަކާ ގުޅިގެން ހާމަނާއީގެ ކަނާތްޕުޅު ވަނީ ވާގިނެތިފައެވެ. މުޖުތަބާގެ މި މެސެޖު އާންމުކޮށްފައިވަނީ ސަލާމަތީ ކަންކަމާބެހޭ އިސްވެރިޔާ އަލީ ލަރިޖާނީ އަވަހާރަކޮށްލުމުގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިންނެވެ. ސަލާމަތީ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި، މުޖުތަބާ ހާމަނާއީ ބައްޕާފުޅުގެ ޖަނާޒާގެ ރަސްމިއްޔާތުތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައި ނުގަންނަވާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
ޝިއާރުތަކާއި ތާރީހީ ގުޅުން
ރަސްމީ ޝިއާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރަނީ “އަހަރެމެން ތެދުވަން ޖެހޭ” މި އިބާރާތެވެ. ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާތަކަށް އަމާޒުކޮށް އަރަބި ބަހުން ބޭނުންކުރަނީ “މާތްﷲ އަށް ޓަކައި ތެދުވުން” މި އިބާރާތެވެ. މިއީ ގުރުއާނުގެ އާޔަތަކާ ގުޅުވައިގެން ހަދާފައިވާ ޝިއާރުތަކެކެވެ.
ތެހެރާންގެ ގްރޭންޑް މުސައްލާގައި ނަގާފައިވާ ބޮޑު ރަތް ދިދައިގައި ލިޔެފައިވަނީ “އޭ ހުސައިންގެ ބަދަލުހިފާ މީހުންނޭ” އެވެ. މިއީ މީގެ 1300 އަހަރު ކުރިން ކަރްބަލާގައި ހިނގި ހާދިސާއާއި ހާމަނާއީގެ މަރާ ގުޅުވުމަށް ކުރާ ކަމެކެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ އެމެރިކާއާއި އިޒްރޭލުގެ ކިބައިން ބަދަލުހިފުމަކީ ދީނީ ވާޖިބެއް ކަމަށް ދެއްކުމެވެ.
2020 ވަނަ އަހަރު އެމެރިކާގެ ހަމަލާއެއްގައި ޖެނެރަލް ގާސިމް ސުލައިމާނީ އަވަހާރަކޮށްލުމުން ވެސް އީރާނުން ވަނީ އިރާގުގައި ހުރި އެމެރިކާގެ މަރުކަޒުތަކަށް ހަމަލާދީފައެވެ. ނަމަވެސް އެއްވެސް މީހަކު މަރުވެފައެއް ނުވެއެވެ. އޭރު އީރާނުން ބުނީ އެމީހުންގެ ދިގުމުއްދަތުގެ އަމާޒަކީ ސަރަހައްދުން އެމެރިކާ ސިފައިން ބޭރުކުރުން ކަމަށެވެ.
ޖަނާޒާގެ މިސްރާބާއި ބޭރުގެ ވަފުދުތައް
ހާމަނާއީގެ ހަށިކޮޅު ގެންދާ މަގުތަކަކީ ވެސް ވަކި މެސެޖެއް ދޭ މަގުތަކެކެވެ. ތެހެރާނުން ފެށިގެން އީރާނުގެ ގުމް އަދި އިރާގުގެ ނަޖަފް އާއި ކަރްބަލާއަށް ގެންދިއުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައެވެ. އެއަށްފަހު ފަސްދާނުލާނީ މަޝްހަދުގައެވެ. ގުމް އަކީ ދީނީ އިލްމުވެރިންގެ މަރުކަޒެވެ. ނަޖަފް އަކީ ޝީއީންގެ ފުރަތަމަ އިމާމް، އަލީގެފާނުގެ މަގްބަރާ ހުންނަ ތަނެވެ. މި ދަތުރުން ދައްކައިދެނީ އީރާނުގެ އިސްލާމީ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފިކުރީ ބިންގަލާއި ޝީއީ މަޒުހަބުގެ ގުޅުމެވެ.
އީރާނަށް ތާއީދުކުރާ ހަތިޔާރުއެޅި ޖަމާއަތްތަކުން ވެސް މި ޖަނާޒާގައި ބައިވެރިވެއެވެ. ލުބުނާނުގެ ހިޒްބުﷲ، ފަލަސްތީނުގެ ހަމާސް އަދި އިސްލާމިކް ޖިހާދު، އަދި ޔަމަނުގެ ހޫތީންގެ އިސްވެރިންނަށް ތެހެރާނުން ވަނީ މަރުހަބާ ކިޔާފައެވެ. ކޮންމެ ވަފުދެއް ހާމަނާއީގެ ސަންދޯއްކޮޅު ކައިރިއަށް ދިއުމުން، ދައުލަތުން ކަނޑައަޅާފައިވާ މީހަކު ގުރުއާނުގެ އާޔަތެއް ކިޔަވައެވެ. ހަމާސް އާއި ހިޒްބުﷲ އަށް ކިޔެވި އާޔަތްތަކުގައި ވަނީ ސާބިތުކަމާއި ވަފާތެރިކަމުގެ މެސެޖެވެ.
ނަމަވެސް ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ވަފުދަށް ކިޔެވީ ބަދުރު ހަނގުރާމައިގައި މުއުމިނުންނާއި ކާފިރުން ކުރިމަތިލި ހާދިސާ ބަޔާންކުރާ އާޔަތެކެވެ. މިއީ ވަރަށް ފުން މާނައެއް އެކުލެވޭ ކަމެއް ކަމަށް މުހައްލިލުންނާ ހަވާލާދީ ދިރާސާ ކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެފައިވެއެވެ.
މިކަމުން ދައްކައިދެނީ ޖަނާޒާގެ ތެރެއިން ވެސް އީރާނުން ސަރަހައްދީ ސިޔާސަތުތަކާއި ފިކުރުތައް ކުރިއަރުވަން މަސައްކަތްކުރާ މިންވަރެވެ.
