ފަހުގެ ތާރީހެއްގައި އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން އީރާނާ ދެކޮޅަށް ފެށި ހަނގުރާމަ ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް ކުރިއަށްދާ ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކުގައި، ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތައް ބެލުމާއި ހުރުމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ސަލާމަތީ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެމެރިކާއާއި އީރާނުން ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ވާހަކަދައްކަން ފަށައިފިއެވެ. އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތެއް ކަނޑައަޅާފައިވާއިރު، މުހިންމު ބައެއް މައްސަލަތަކުގައި އަދިވެސް ވަނީ އެއްބަސްވުމަކަށް ނާދެވިއެވެ. މި މަޝްވަރާތަކަކީ ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ސޮއިކޮށްފައިވާ 14 ނުކުތާގެ މައްޗަށް އެކުލެވޭ ފަހުމުނާމާއެއްގެ ދަށުން ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތަކެކެވެ.
އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެފައިވާ ފަހުމުނާމާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ދެ ގައުމުން ވަނީ ލުބުނާން ހިމެނޭ ގޮތަށް ހުރިހާ ސަރަހައްދެއްގައި އަސްކަރީ ހަރަކާތްތައް ހުއްޓާލުމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. އަދި އެމެރިކާއިން އީރާނާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ކަނޑުމަތީގެ ހުރަސްތައް ނައްތާލުމަށާއި، ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އުވާލުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި އީރާނުން ވަނީ ކުރިއަށް އޮތް 60 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ވިޔަފާރި އުޅަނދުތަކަށް އެއްވެސް އަގެއް ނެގުމަކާ ނުލައި ހުރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެއްސުމަށް އެއްބަސްވެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ ހިފަހައްޓާފައިވާ ފައިސާތައް ދޫކޮށްލުމާ ގުޅޭގޮތުންވެސް މި މަޝްވަރާތަކުގައި ގޮތްތަކެއް ނިންމާނެ ކަމަށް ވަނީ ބަޔާންކޮށްފައެވެ.
މި އެއްބަސްވުންތަކާއެކުވެސް، ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތައް ބެލުމުގެ މައްސަލައިގައި ދެ ގައުމުގެ ދެމެދުގައި ވަނީ ބޮޑެތި ހިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އުފެދިފައެވެ. އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އދ. ގެ ނިއުކްލިއާ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް އީރާނުގެ މަރުކަޒުތައް އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގައި ބެލުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަށް އެ ގައުމުން ވަނީ އެއްބަސްވެފައެވެ. ނަމަވެސް އީރާނުގެ ހާރިޖީ ވުޒާރާގެ ތަރުޖަމާނު އިސްމާއީލް ބަގާއީ ވަނީ މިކަން ދޮގުކުރައްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އިންޓަނޭޝަނަލް އެޓޮމިކް އެނާޖީ އޭޖެންސީ (އައިއޭއީއޭ) ގެ އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް އީރާނަށް ވަނުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމުގެ އެއްވެސް ޕްލޭނެއް މިވަގުތު ނެތެވެ. އަދި އައިއޭއީއޭގެ ވެރިޔާ ރަފައެލް ގްރޮސީއާއެކު އެއްވެސް ބައްދަލުވުމެއް ބާއްވާފައިނުވާނެ ކަމަށްވެސް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
އީރާނުގެ ނިއުކްލިއާ މަރުކަޒުތައް ކަމަށްވާ ފޯޑޯ، ނަތާންޒް އަދި އިސްފަހާނަށް އަމާޒުކޮށް 2025 ވަނަ އަހަރުގެ ޖޫން މަހު އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުން ދިން ވައިގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން، އީރާނުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހުން ވަނީ އައިއޭއީއޭއާއެކު އޮންނަ ގުޅުން މެދުކަނޑާލުމަށް ފާސްކޮށްފައެވެ. އެހެންކަމުން، އައިއޭއީއޭއާއެކު އީރާނުން މުއާމަލާތްކުރާނީ އެ ގައުމުގެ ގާނޫނުހަދާ މަޖިލީހާއި ސުޕްރީމް ނޭޝަނަލް ސެކިއުރިޓީ ކައުންސިލްގެ ނިންމުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކަމަށް ބަގާއީ ވިދާޅުވިއެވެ. ޓްރަމްޕް ވަނީ އީރާނުން އިންސްޕެކްޓަރުންނަށް ހުރަސްއަޅާނަމަ، ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތައް ހުއްޓާލާނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދެއްވާފައެވެ.
މި މަޝްވަރާތަކުގެ ތެރެއިން، އެމެރިކާގެ ސެކްރެޓަރީ އޮފް ސްޓޭޓް މާކޯ ރޫބިއޯ ވަނީ ގަލްފުގެ ގައުމުތަކަށް ދަތުރެއް ފައްޓަވާފައެވެ. ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ އަބޫދާބީގައި ނޫސްވެރިންނާ ވާހަކަދައްކަވަމުން ރޫބިއޯ ވިދާޅުވީ، އީރާނާއެކު ވެވޭ ފަހުގެ އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން، ހުރުމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރާ އުޅަނދުތަކުން ޓޯލް ނެގުމުގެ ފުރުސަތު އީރާނަށް ނޯންނާނެ ކަމަށެވެ. އަދި އީރާނުން އިންގިލާބީ ހަރަކާތެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުމުގެ ބަދަލުގައި އާދައިގެ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތުމަށް ނިންމައިފިނަމަ، ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާއެކު އިގުތިސާދީ ގޮތުން ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު އެ ގައުމަށް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށްވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އެމެރިކާ ސަރުކާރުގެ ފައިސާ ނޫން ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކާއެކު ހުރުމުޒް ކަނޑުއޮޅީގެ ހާލަތު އަންނަނީ ރަނގަޅުވަމުންނެވެ. ކަނޑުދަތުރުފަތުރުގެ މައުލޫމާތު އެއްކުރާ މެރިންޓްރެފިކް އިން ބުނި ގޮތުގައި، ފާއިތުވި ދެ ހަފުތާބަންދުގައި އެ ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރި އުޅަނދުތަކުގެ އަދަދު ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ތިންގުނަ އިތުރުވެފައެވެ. މިއީ ޑިޕްލޮމެޓިކް ގޮތުން އައިސްފައިވާ ކުރިއެރުންތަކާއި، އީރާނުގެ ތެލާ ދެކޮޅަށް އަޅާފައިވާ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކަށް އެމެރިކާއިން ވަގުތީ ގޮތުން ލުޔެއް ދިނުމާ ގުޅިގެން އައިސްފައިވާ ބަދަލެއް ކަމަށް އެ ފަރާތުން ފާހަގަކުރިއެވެ. ދެކުނު ކޮރެއާގެ ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ގައުމުގެ އިތުރު ހަތަރު އުޅަނދެއް ވަނީ ސަލާމަތްތެރިކަމާއެކު އެ ކަނޑުއޮޅިން ނުކުމެފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެ ކަނޑުއޮޅީގައި ތާށިވެފައި ތިބި 11،000 އަށްވުރެ ގިނަ ނޭވީން ސަލާމަތްކުރުމުގެ މަސައްކަތް އިންޓަނޭޝަނަލް މެރިޓައިމް އޯގަނައިޒޭޝަން (އައިއެމްއޯ) އިން ވަނީ ފަށާފައެވެ. މިކަންކަމާ ގުޅިގެން ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ ދަށަށްދާން ފަށާފައެވެ.
ނިއުކްލިއާ މައްސަލައިގެ އިތުރުން، އީރާނުގެ އަސްކަރީ ގާބިލުކަމާ މެދުވެސް ވަނީ ސުވާލު އުފެދިފައެވެ. އީރާނުގެ ރައީސް މަސްއޫދު ޕެޒެޝްކިއާން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އެމެރިކާއާއެކު ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތަކުގައި އީރާނުގެ ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ޕްރޮގްރާމާ މެދު އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދެކެވޭނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާގެ ސްޓްރެޓީޖިކް ސްޓަޑީޒް އެންޑް ރިސާޗް ސެންޓަރުގެ ވެރިޔާ ޖެނެރަލް އަހުމަދު ރެޒާ ޕޯރްދަސްތާން ވިދާޅުވީ، އީރާނުގެ އަސްކަރީ ސިޔާސަތު މިހާރު ވަނީ ދިފާއީ ވިސްނުމަކުން ހަމަލާދިނުމުގެ ވިސްނުމަކަށް ބަދަލުކޮށްފައި ކަމަށެވެ. މީގެ ކުރިން އީރާނުން ގެންގުޅުނީ ކެތްތެރިކަމާއެކު ދިފާއުވުމުގެ ސިޔާސަތެއް ނަމަވެސް، އެމެރިކާއާއި އިސްރާއީލުގެ ހަމަލާތަކާ ގުޅިގެން އެ ސިޔާސަތު ބަދަލުކޮށްފައިވާ ކަމަށް އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
މި މައްސަލައިގައި އެމެރިކާގެ އެތެރޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަހުވެސް ވަނީ ހޫނުވެފައެވެ. އެމެރިކާގެ ސެނެޓުން ވަނީ އީރާނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ ހަނގުރާމަ މަޑުޖައްސާލުމަށް ރައީސް ޓްރަމްޕަށް އަންގާ ގަރާރެއް ފާސްކޮށްފައެވެ. 50-48 ގެ ވޯޓަކުން ފާސްކުރި މި ގަރާރަށް ރިޕަބްލިކަން ޕާޓީގެ ހަތަރު މެންބަރަކު ކަމަށްވާ ސޫޒަން ކޮލިންސް، ރޭންޑް ޕޯލް، ބިލް ކެސިޑީ އަދި ލީސާ މާކޯސްކީ ވަނީ ތާއީދުކޮށްފައެވެ. މިއީ ކޮންގްރެސްގެ ހުއްދައާ ނުލައި އީރާނާ ދެކޮޅަށް އިތުރު އަސްކަރީ ފިޔަވަޅެއް ނޭޅޭނެކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ފާސްކުރި ގަރާރެކެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ޓްރަމްޕް ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާ ޕްލެޓްފޯމް އެކްސްގައި ސެނެޓުގެ ނިންމުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ފާޑުވިދާޅުވެފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ، އީރާނުން އެމެރިކާ ބޭނުންވާ ގޮތަށް ކަންކަން ކުރުމަށް ތައްޔާރަށް އޮއްވައި، ސެނެޓުން ފާސްކުރި މި ގަރާރުގެ ސަބަބުން އޭނާގެ މަސައްކަތަށް ހުރަސްއެޅިފައިވާ ކަމަށެވެ.
އެމެރިކާއާއި އީރާނުގެ މަޝްވަރާތަކާ އެއްވަގުތެއްގައި، އިސްރާއީލާއި ލުބުނާނާ ދެމެދުވެސް އެމެރިކާގެ މެދުވެރިކަމާއެކު ސުލްހައިގެ މަޝްވަރާތަކެއް އަންނަނީ ކުރިއަށްދަމުންނެވެ. އެމެރިކާގެ ވެރިރަށް ވޮޝިންޓަންގައި ފެށި މި މަޝްވަރާތަކުގެ ފަސްވަނަ ބުރާ ގުޅޭގޮތުން އިސްރާއީލުގެ މަންދޫބު ވިދާޅުވީ، އެ މަޝްވަރާތައް ދަނީ ވަރަށް ގޯސްކޮށް ކަމަށެވެ. މި މަޝްވަރާތަކުގައި އަސްކަރީ އަދި ސިޔާސީ ކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން ވާހަކަދެކެވެމުންދާއިރު، އިސްރާއީލުން ބޭނުންވަނީ ލުބުނާނުގެ ދެކުނުގައިވާ ހިޒްބުالله ގެ ބާރު ކަނޑުވާލުމަށެވެ. ނަމަވެސް، އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން ހިޒްބުالله އަށް އިތުރު ފުރުސަތުތަކެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށް އިސްރާއީލުން ގަބޫލުކުރާ ކަމަށް އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ.
މި ހުރިހާ ކަމަކާއެކުވެސް، އެމެރިކާއާއި އީރާނާ ދެމެދު ދާއިމީ ސުލްހައިގެ އެއްބަސްވުމަކަށް އައުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ 60 ދުވަހުގެ މުއްދަތުގެ ތެރޭގައި މަޝްވަރާތައް އަންނަނީ ކުރިއަށްދަމުންނެވެ. ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި ހުރި ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް ނައްތާލުމަށް ޑިޕްލޮމެޓިކް ފެންވަރުގައި މަސައްކަތްކުރަމުންދާއިރު، ނިއުކްލިއާ އިންސްޕެކްޝަންތަކާއި ސަރަހައްދީ ސަލާމަތާ ގުޅޭގޮތުން ވަކި ގޮތެއް އަދި ނިންމާފައެއް ނުވެއެވެ.
