ރަސްމާލެ މަޝްރޫއަކީ ދިވެހިންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމަށް އޮތް ބޮޑު އުންމީދެއް ކަމަށް ސަރުކާރުން ސިފަކުރި ނަމަވެސް، އަބޫދާބީގެ މަޝްހޫރު ކުންފުނި އީގަލް ހިލްސްއާއެކު ވެފައިވާ އެއްބަސްވުމާއެކު އެ މަޝްރޫއު މިވަނީ ސިޔާސީ ބޮޑު ބަހުސަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. މާލެ ކައިރީގައި އޮތް ފުށިދިއްގަރު ފަޅު ހިއްކައިގެން ތަރައްގީކުރާ ރަސްމާލެއަކީ، މާލެ ސަރަހައްދަށް ދިމާވެފައިވާ ތޮއްޖެހުމުގެ މައްސަލައަށް އޮތް ދާއިމީ ހައްލު ކަމަށް ސަރުކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ނަމަވެސް ސެޕްޓެންބަރު 21 ވަނަ ދުވަހު ސޮއިކުރި ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ރާއްޖޭގެ ފަޅުތައް ކުއްޔަށް ދިނުމާ ގުޅޭގޮތުން އޮތް ކަންބޮޑުވުންތައް އަލުން ވަނީ ފެންމަތިވެފައެވެ.
ސަރުކާރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ ރާއްޖެއަށް އިންވެސްޓްމަންޓާއި، ވަޒީފާއާއި، ބޭރު ފައިސާ އަދި ބޯހިޔާވަހިކަން ގެނެސްދޭނެ ރަނުގެ ފުރުސަތެކެވެ. ނަމަވެސް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ދަނީ މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ދިވެހިންނަށް ލިބޭނެ ހަގީގީ މަންފާއާމެދު ސުވާލު އުފައްދަމުންނެވެ. މި ބަހުސްގެ އެންމެ މުހިންމު ނުކުތާއަކީ، ރާއްޖޭގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކުގައި ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ފަޅުތައް ދޫކުރުން ބަލައިގަނެފައި ވާއިރު، ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ މެދު ތަފާތު ނަޒަރަކުން ދެކެންޖެހޭ ސަބަބަކީ ކޮބައިތޯ ކުރެވޭ ސުވާލެވެ.
މާޒީގެ ތަޖުރިބާތަކާއި ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް
ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކަށް ރާއްޖޭގެ ފަޅުތައް ދޫކޮށްގެން ތަރައްގީ ކުރުމަކީ ރާއްޖެއަށް އެއްގޮތަކަށް ވެސް އާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މާލެ ކައިރީގައި އޮންނަ އެނބޫދޫ ފަޅު، ތައިލެންޑުގެ ސިންގާ އެސްޓޭޓް އަދި އެސް ހޮޓެލްސް އެންޑް ރިސޯޓްސް މެދުވެރިކޮށް ތަރައްގީކޮށްފައި ވަނީ "ކްރޮސްރޯޑްސް މޯލްޑިވްސް" ގެ ނަމުގައެވެ. އެ މަޝްރޫއަށް އެ ފަޅު ދޫކޮށްފައިވަނީ 50 އަހަރުގެ މުއްދަތަކަށެވެ. އެ މަޝްރޫއުގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަހީގައި 311.5 މިލިއަން ޑޮލަރު އިންވެސްޓްކޮށް، ހާޑް ރޮކް ހޮޓެލް ފަދަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ބްރޭންޑްތައް ވަނީ ރާއްޖެއަށް ގެނެސްފައެވެ.
ހަމައެހެންމެ، 2011 ވަނަ އަހަރު އޭރު އޮތް އެމްޑީޕީގެ ސަރުކާރުން ވަނީ ގުޅިފަޅުގެ ބައެއް ހިއްކައިގެން 2،500 ހައުސިން ޔުނިޓް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ގްލޯބަލް ޕްރޮޖެކްޓްސް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޮމްޕެނީއާއެކު ކޮންސެޝަން އެއްބަސްވުމެއް ހަދާފައެވެ.
ރައީސް އޮފީހުގެ ރެކޯޑުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު އިފްތިތާހުކޮށްދެއްވި އެ މަޝްރޫއުގެ އަގު 600 މިލިއަން ޑޮލަރަށް އަރާނެ ކަމަށް އޭރު އަންދާޒާ ކޮށްފައި ވެއެވެ.
މިއީ މިއަދު ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ ދެކޮޅަށް އެންމެ ބޮޑަށް އަޑުއުފުލާ ފަރާތްތަކުން އޭރު ތާއީދުކޮށް، ބޭރުގެ ފަރާތަކާ ގުޅިގެން މާލެ ސަރަހައްދުގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހިންގި މަޝްރޫއެކެވެ.
މި މަޝްރޫއުތަކާއި އީގަލް ހިލްސްގެ ހުށަހެޅުމާ ދެމެދުގެ ފުޅާމިނާއި ގާނޫނީ ގޮތުން ބޮޑެތި ތަފާތުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ.
2011 ވަނަ އަހަރުގެ ގުޅިފަޅު މަޝްރޫއަކީ ކޮންސެޝަން ފީއެއް ދައްކާ ގޮތަށް، ވަކި މުއްދަތެއްގައި މަސައްކަތް ނިންމުމަށް ހަދާފައިވާ ކޮންސެޝަން އެއްބަސްވުމެކެވެ. އެ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަމާ ގުޅޭ ބޮޑެތި ހައްގުތަކެއް ބޭރުގެ ކުންފުންޏަށް ދޫކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
ނަމަވެސް ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުގައި އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކުރަނީ 99 އަހަރުގެ ދިގު މުއްދަތަކަށް، ވާރުތަވާ އަދި ބަދަލުކުރެވޭ ގޮތަށް ބިން ކުއްޔަށް ދޫކުރާ މޮޑެލްއެކެވެ. މި ތަފާތުތައް ހުރި ނަމަވެސް، ބޭރުގެ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން ފަޅު ތަރައްގީކުރުމާއި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މަޝްރޫއުތައް ހިންގުމަކީ މުޅިން އާ ހިޔާލެއް ނޫންކަން މާޒީން ސާބިތުވެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެނބޫދޫ ފަޅު ނުވަތަ ގުޅިފަޅުގެ މަޝްރޫއުތައް ބަލައިގަތް ފަރާތްތަކުން، ރަސްމާލެ މަޝްރޫއުގެ ޝަރުތުތައް ގޯސްވާ ސަބަބު ސާފުކޮށްދޭން ޖެހެއެވެ.
އީގަލް ހިލްސްގެ މަޝްރޫއާ މެދު އުފެދޭ ސުވާލަކީ ހަމައެކަނި އެ ކުންފުންޏަކީ ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް ވުމެއް ނޫނެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނާއި، ކުއްޔަށް ދޫކުރާ މުއްދަތާއި، ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީގެ ނިސްބަތަކީ ވެސް ޖަވާބު ބޭނުންވާ މުހިންމު ސުވާލުތަކެކެވެ.
ގާނޫނީ އޮނިގަނޑާއި ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަން
ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ ގުޅިގެން އެންމެ ބޮޑަށް އަމާޒުވާ އެއް ފާޑުކިޔުމަކީ، ބިދޭސީންނަށް ރަސްމާލެ ވިއްކާލަނީ ކަމަށް ބުނެ ކުރެވޭ ތުހުމަތެވެ. ނަމަވެސް، އާންމުކޮށްފައިވާ ގާނޫނީ އޮނިގަނޑަށް ބަލާއިރު އެ ތުހުމަތުތަކާ ދިމައެއް ނުވެއެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގެ 251 ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުން އެއްވެސް ބައެއް ބޭރުގެ ފަރާތަކަށް މިލްކެއް ނުކުރެވޭނެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ގިނަވެގެން 99 އަހަރަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ ހުއްދަ އެ މާއްދާއިން ދެއެވެ.
މިކަމާ ގުޅިގެން ގާނޫނީ ވަކީލު އަދި ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކުރީގެ މެންބަރު އަލީ ހުސައިން ވިދާޅުވާ ގޮތުންނަމަ، 99 އަހަރަށް ބިން ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ބިން ވިއްކާލުމާ ދެމެދު މާ ބޮޑު ތަފާތެއް އޭނާއަަކަށް ނެތެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވަމުން ގެންދަވަނީ، ބޭރުގެ ކުންފުންޏަކަށް މިހާ ދިގު މުއްދަތަކަށް ބިން ދޫކުރުމަކީ ގައުމުގެ ބިން ވިއްކާލުން 'ފަދަ' ކަމެއް ކަމަށެވެ.
މި ތުހުމަތުތަކަށް ރައްދުދީ ސަރުކާރުން ވަނީ ބިން ވިއްކާލާ ކަމަށް ބުނާ ވާހަކަތައް ދޮގުކޮށްފައެވެ. ހައުސިން މިނިސްޓަރު ޑރ. އަބްދުﷲ މުއްތަލިބު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، އީގަލް ހިލްސްއަށް ބިން ދޫކުރަނީ ގާނޫނުއަސާސީން ހުއްދަކުރާ އިމުގެ ތެރެއިން ހަމައެކަނި ކުއްޔަށެވެ. އަދި މިއީ ދިވެހިންނަށް ބޮޑު ތަނަވަސްކަމެއް ގެނެސްދޭނެ މަޝްރޫއެއް ކަމަށާއި، ބިން ވިއްކާލަނީ ކަމަށް ބުނެ ފާޑުކިޔަނީ ދިވެހިން ތަނަވަސްވާން 'ނޭދޭ' ފަރާތްތަކުން ކަމަށް ވެސް މިނިސްޓަރު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ.
ސަރުކާރުގެ މި ދިފާއަށް ރައްދުދެއްވައި، އިދިކޮޅު އެމްޑީޕީގެ ކުރީގެ ޗެއާޕާސަން އަދި ކުރީގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް ވަނީ ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރައްވާފައެވެ. ފައްޔާޒު ނެރުއްވި ބަޔާނެއްގައި ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، 99 އަހަރަށް ބިން ކުއްޔަށް ދީފައި، އެ މުއްދަތު ހަމަވުމުގެ ކުރިން އެހެން ފަރާތަކަށް ބަދަލުކުރުމުން އަލުން 99 އަހަރު ލިބޭ ގޮތަށް އޮތުމަކީ 'ނުސީދާކޮށް' ދާއިމީކޮށް ބިން މިލްކުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދިނުމެވެ. އަދި މިއީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ރުހުމެއް ނެތި، ދިވެހިންގެ ބިންތަކެއް ބޭރު ބަޔަކަށް ދާއިމީކޮށް ދޫކޮށްލުން ކަމަށް އޭނާ ސިފަކުރެއްވިއެވެ. އެހެންކަމުން، މި އެއްބަސްވުމުގެ ހުރިހާ ތަފްސީލެއް އާންމުކުރުމަށް ފައްޔާޒު ވަނީ ސަރުކާރަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.
އީގަލް ހިލްސްއިން ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، އެ ތަނުގައި ތަރައްގީކުރާ ތަންތަން ދޫކުރާނީ ސަރުކާރުގެ ހުއްދައާއެކު ބަދަލުކުރެވޭ އަދި ވާރުތަވާ ގޮތަށް ގިނަވެގެން 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަކަށެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމުން އިގުތިސާދީ ބޮޑެތި ހައްގުތަކެއް ލިބުނު ނަމަވެސް، އެއީ ބިމުގެ މިލްކުވެރިކަން ބަދަލުވުމެއް ނޫނެވެ. މި ތަފާތަކީ ވަރަށް މުހިންމު ތަފާތެކެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އީގަލް ހިލްސްއަށް ދޫކުރާ މައިގަނޑު ކުލީގެ މުއްދަތާއި ޝަރުތުތަކާއި، ވަކިވަކި ފަރުދުންނަށް ލިބޭ ހައްގުތަކާ އޮތް ގުޅުމާއި، އެ ހައްގުތަކުގެ މުއްދަތު ހަމަވުމުން ދެން ވާނެ ގޮތުގެ ތަފްސީލުތައް އަދިވެސް އާންމުކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކާ ބެހޭ ގާނޫނުގެ ދަށުން މިފަދަ މަޝްރޫއުތައް ހިންގުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ނަމަވެސް، އެކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ ދެފުށް ފެންނަ ގޮތަކަށެވެ.
އިގުތިސާދީ މަންފާއާއި އަންދާޒާތައް
ހައުސިން މިނިސްޓްރީން ނެރުނު ނޫސްބަޔާނެއްގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ސެޕްޓެންބަރު 21 ގައި ސޮއިކުރެވުނީ ކޮމާޝަލް ޓާމްސް އެއްބަސްވުމެއްގައެވެ. މިނިސްޓްރީން ލަފާކުރާ ގޮތުގައި މި މަޝްރޫއުގެ އެކި ފިޔަވަހިތަކަށް 20 ބިލިއަން ޑޮލަރު ހޭދަވާނެއެވެ. އަދި މަޝްރޫއުގެ މުޅި އުމުރުގައި 30 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ވުރެ ގިނަ ގްރޮސް ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް އަދި ގާތްގަނޑަކަށް 18 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ ނެޓް ފޮރިން އިންވެސްޓްމަންޓް ލިބޭނެ ކަމަށް ވަނީ އަންދާޒާކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން 54،000 ވަޒީފާ އުފެދޭނެ ކަމަށާއި، މަޝްރޫއު ފުރިހަމަވުމުން އަހަރަކު އެއް މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ފަތުރުވެރިން ޒިޔާރަތްކޮށް، ފަތުރުވެރިކަމުގެ އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު 2 ބިލިއަން ޑޮލަރު ލިބޭނެ ކަމަށް ވެސް ލަފާކޮށްފައި ވެއެވެ.
މިއީ ބޮޑެތި އަދަދުތަކެއް ނަމަވެސް، މިއީ ތަފާތު ކަންކަމެވެ. 20 ބިލިއަން ޑޮލަރަކީ މަޝްރޫއުގެ ޖުމްލަ އަންދާޒާއެވެ. އެއީ މިހާރު ރާއްޖެއަށް ޖަމާކޮށްފައިވާ ފައިސާއެއް ނޫނެވެ. އަދި ވަޒީފާގެ އަންދާޒާއަކީ މަޝްރޫއުގެ މުޅި އުމުރުގައި އުފެދޭނެ ވަޒީފާތަކެވެ. މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ދިވެހި އާއިލާތަކަށް އެތައް ހާސް ގެދޮރު ލިބި، ދައުލަތުން ލޯނު ނެގުމަކާ ނުލައި ޕްރޮޕަޓީ ވިއްކައިގެން ދައުލަތަށް ސީދާ އާމްދަނީ ލިބޭނެއެވެ.
ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، މައި ޑިވެލޮޕަރުގެ އާމްދަނީގެ 10 ޕަސެންޓް އަދި ޕްރޮޕަޓީ ވިއްކާ ކޮންމެ ފަހަރަކު އޭގެ 4 ޕަސެންޓް ދައުލަތަށް ލިބޭނެއެވެ.
ނަމަވެސް މި އާމްދަނީ ބެހޭ ގޮތާމެދު އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ވަނީ ފާޑުކިޔާފައެވެ. ކުރީގެ އިކޮނޮމިކް މިނިސްޓަރު ފައްޔާޒު އިސްމާއީލް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ސާބިއާ، ޖޯޖިއާ އަދި އަލްބޭނިއާ ފަދަ ގައުމުތަކުގައި އީގަލް ހިލްސްއިން ހިންގާ މިފަދަ މަޝްރޫއުތަކުގައި އެ ގައުމުތަކުގެ ސަރުކާރުތަކަށް 32 ނުވަތަ 33 ޕަސެންޓްގެ ހިއްސާއެއް ލިބެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ރާއްޖެއަށް އެއްވެސް ހިއްސާއެއް ނުލިބި، ހަމައެކަނި 10 ޕަސެންޓްގެ އާމްދަނީއެއް ލިބޭ ގޮތަށް އޮތުމަކީ ކަންބޮޑުވުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިވެހިންނަށް ލިބޭނީ ކިތައް ގެ ކަމާއި، އެ ތަންތަނުގެ އަގާއި، ދައުލަތަށް ލިބޭ 10 ޕަސެންޓް އާމްދަނީ ހިސާބުކުރާނެ ފޯމިއުލާގެ ތަފްސީލެއް އަދި ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.
ސިޔާސީ މަސްރަހާއި ފާޑުކިޔުންތައް
މި މަޝްރޫއާ ދެކޮޅަށް ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން ދަނީ އެކި ގޮތްގޮތުން އަޑުއުފުލަމުންނެވެ. ކުރީގެ ރައީސް މުހައްމަދު ނަޝީދު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ދިގު މުއްދަތުގެ ބޮޑު މަޝްރޫއަކަށް ވުރެ، 'ދައުލަތުގެ މުދާ ވިއްކައިގެން' ވަގުތުން ފައިސާ ހޯދުމަށް އިސްކަންދޭން ޖެހެއެވެ. އެމަނިކުފާނު ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި ރާއްޖެއަށް މިވަގުތު ދިމާވެފައިވާ މާލީ ދަތިކަމުން އަރައިގަތުމަށް ބޭނުންވަނީ ވަގުތުން ލިކުއިޑިޓީ ލިބޭނެ ގޮތްތަކެކެވެ.
ރަސްމާލެ ފަދަ ބޮޑު މަޝްރޫއަކުން އާމްދަނީ ލިބެން އެތައް އަހަރެއް ނަގާނެކަން އެމަނިކުފާނު ވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ. އެމްޑީޕީގެ މަޖިލިސް މެންބަރަކުވެސް ވަނީ އީގަލް ހިލްސްގެ އެއްބަސްވުމާ މެދު ގާނޫނީ ގޮތުން ސުވާލު އުފެއްދުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ. އަދި ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީން ވަނީ މި މަޝްރޫއުގެ ގާނޫނީ ސައްހަކަމާމެދު ސުވާލު އުފައްދަވައި ވެރިކަން ބަދަލުވުމާއެކު އީގަލްސް ހިލްސްގެ އެއްބަސްވުމަށް އަމަލު ކުރަން ނުޖެހޭނެ ކަމަށް ބުނާ މޭރުމުން ވާހަކަ ދައްކަވާފައެވެ.
ރައީސް ޔާމީން އެވާހަކަ ދެއްކެވިއިރު އޭނާގެ ވެރިކަމުގައި 2017 ވަނަ އަހަރު 10 ބިލިއަން ޑޮލަރަށް ފ. އަތޮޅުގައި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ އިންވެސްޓްމަންޓެއްގެ ގޮތުގައި ޓައުންޝިޕް އެއް ތަރައްގީ ކުރަން އިއުލާން ކުރެއްވިއެވެ. އެތާނގައި ލަގްޒަރީ ހައުސިން އާއި ރިސޯޓްތަކާއި އެއާޕޯޓާއި މެރިން ސްޕޯޓްސް ފެސިލިޓީ ފަދަ، ހަމަ ރަސްމާލޭގައި ބިނާކުރަން އިއުލާން ކޮށްފައި ވާ ޒާތުގެ ހުރިހާ ކަމެއް ހިމެނިއެވެ. ނަމަވެސް އޭރުގެ އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ފަރާތްތަކުން އިދިކޮޅު ކެމްޕޭން ނުވަތަ ޕީއާރު ޖެއްސި ޖެއްސީނުން އެ ޕްރޮޖެކްޓް ފެއިލް ކޮށްލީއެވެ. ނުވަތަ ރައީސް ޔާމީނުގެ އަތްޕުޅުން އެ މަޝްރޫއު ގެއްލި ދިޔައީއެވެ.
ގަބޫލުރަން ޖެހޭ ހަގީގަތަކީ މި ފާޑުކިޔުންތަކުގެ އަސްލަކީ ސިޔާސީ މަސްރަހެވެ. މާޒީގައި މިފަދަ އެތައް މަޝްރޫއެއް ހިންގާފައިވާއިރު، "ރަސްމާލެ ގޯސްވާންވީ ކީއްވެތޯ" މިއީ އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސުވާލެވެ. ސިޔާސީ ފަރާތްތަކާއި އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން މި މަޝްރޫއާ ދެކޮޅަށް އެހާ ބޮޑަށް އަޑުއުފުލަނީ، މިވަރުގެ ބޮޑު މަޝްރޫއަކުން ގެދޮރާއި، ވަޒީފާއާއި، އިންވެސްޓްމަންޓް އުފެދެން ފަށައިފިނަމަ، 2028 ވަނަ އަހަރުގެ ރިޔާސީ އިންތިހާބު ރައީސް ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ފަސޭހަކަމާއެކު ކާމިޔާބުކުރައްވާނެތީ އެކަމާ އޮތް ބިރުވެރިކަމެއްގެ ސަބަބުން ކަމަށް ބެލުމުގެ ޖާގަ އެބައޮތެވެ.
މާޒީގައި ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ފަޅުތައް ދޫކުރުމަށް ތާއީދުކުރި ފަރާތްތަކުން މިއަދު ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ ދެކޮޅު ހެދުމުގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ސިޔާސީ ގޮތުން ރައީސް މުއިއްޒަށް ލިބިވަޑައިގެންފާނެ ބޮޑު ކާމިޔާބީއަކަށް ހުރަސްއެޅުން ކަމަށް ވެދާނެއެވެ.
މަޝްރޫއުގެ މުހިންމުކަމާއި ސަރުކާރަށް އޮތް އިމްތިހާނު
ބޭރުގެ ފަރާތްތަކަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފު ކަމެއް ކަމަށް ބުނާ ބުނުމަށް، މާޒީގައި ހިނގާފައިވާ ކަންކަމުން ސަރުކާރަށް ރައްދު ދެވެއެވެ. ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓްތަކަށް ގާނޫނީ މަގެއް އެބައޮތެވެ. އީގަލް ހިލްސްގެ މަޝްރޫއު، އެ ހުރިހާ ޝަރުތުތަކަކަށް ފެތޭތޯ ބިނާވެފައި ވަނީ ފަހުގެ އެއްބަސްވުންތަކާއި ހުއްދަތަކުގެ މައްޗަށެވެ.
މި މައްސަލައިގައި އުފެދިފައިވާ ގިނަ ހިޔާލުތަފާތުވުންތައް ހައްލުކުރެވޭނީ، މިނިވަން ވެލުއޭޝަނެއް އާންމުކޮށްގެންނެވެ. އަދި ހައްގުތައް ދޫކުރުމުގެ ގާނޫނީ އަސާސާއި، ފުރަތަމަ ދައްކާ ކުއްޔާއި ދައުލަތަށް ލިބޭނެ އާމްދަނީއާއި، ޑިވެލޮޕަރުގެ ފައިނޭންސިންގ އަދި މަސައްކަތް ނިންމާނެ ތާރީހުތައް ހާމަކޮށްގެންނެވެ.
މީގެ އިތުރުން އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ ހަރަދުތައް އުފުލާނީ ކާކުކަން ވެސް އާންމުންނަށް އެނގެން ޖެހެއެވެ. ރަސްމާލެ މަޝްރޫއާ ދެކޮޅު ހަދާ ފަރާތްތަކަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ސުވާލަކީ މާޒީގައި ހިންގާފައިވާ މިފަދަ މަޝްރޫއުތަކަށް ތާއީދުކުރީ ކީއްވެތޯއެވެ. މި ސުވާލުގެ ޖަވާބު ގުޅިފައިވަނީ މި އެއްބަސްވުމުގެ ޝަރުތުތަކާއެވެ.
އާންމު ބިންތައް ދިވެހިންގެ މިލްކުވެރިކަމުގެ ދަށުގައި އޮވެ، އެ ތަން ތަރައްގީކުރުމުން ދިވެހިންނަށް އިންސާފުވެރި މަންފާއެއް ލިބޭނެކަން ސަރުކާރަށް ސާބިތުކޮށްދެވިއްޖެނަމަ، ހަމައެކަނި އިންވެސްޓްމަންޓްގެ ބޮޑު އަދަދަށްވުރެ އެ މަޝްރޫއުގެ ބުރަދަން މާ ބޮޑުވާނެއެވެ.
